Վերճիհան Զիֆլիօղլու: Հալումաշ Երազներ

Click to hear the audio clip Worn Out Dreams read by Lola Koundakjian.

Ա.

Հալումաշ երազները կաղանդներ չունին սիրելիս
Վշտացած
Լմնցած
Երազ ըլլալէ դադրած են
Գաւաթի պէս ինկած գետին
Փշրուած են

Հալումաշ երազները կաղանդներ չունին սիրելիս
Լռած
Տարտղնուած
Երազ ըլլալէ դադրած են
Մեր ձեռքէն ինկած գետին
Կորսուած են

Հալումաշ երազները կաղանդներ չունին սիրելիս
Որովհետեւ
Կաղանդները գարունի կը նմանին
Գարունները կարճ կը տեւեն
Կու գան ու կ՛անցնին։

Բ.

Կաղանդները միշտ այսպէս են սիրելիս
Երբեմն
Յոյսերով
Իղձերով լեցուն
Ճամբաներուն
Կը նայիս անդադար
Մինչեւ առտու
Երբեմն
Սպասելէ յոգնած
Ձեռքերդ կը բանաս
Ծունկի կու գաս
Կ՛աղօթես
Աստուծոյ
Որ
Յոյսերդ
Վազելով քեզի քան
Բայց
Չեն գար

Կաղանդները միշտ այսպէս են սիրելիս

Երբեմն - ժամերով կը խնդաս
Խնդալով հարդերձ
Ժամերով կու լաս
Կը յոգնիս լալէ-

Կաղանդները միշտ այսպէս են սիրելիս
Դուն ալ
Կաղանդներուն պէս կու գաս
Ու
Կ՛երթաս։

December 1994
Copyright Vercihan Ziflioğlu, published by ARAS PUBLISHING, Istanbul, 2000. Used here by kind permission.

Alan Hovhaness: Lament to Ani

Click to hear the audio clip Lament to Ani read by Lola Koundakjian.

I had trusted
In your thousand churches,
In the might of your Christian God,
But now only broken stones
And ruined walls remain,
Perhaps he has vanished
To a distant planet
Of a distant sun
In a distant universe,

But why has he left you
To the cruel jealous
God of the enemy?
Why slay, tearing bone from bone,
Stone from stone?
Cruel and jealous is the
God of strangers,
Terrible the loneliness
Amid ruins.


Alan Hovhaness

This poem has appeared in Ararat Literary Quarterly, Autumn 1966.

Եղիա Տէմիրճիպաշեան։ Մինակ

Click to hear the audio clip Alone read by Lola Koundakjian

Տարիներն որոնք ետիս են՝
Իրենց զուարթութեան դառն յիշատակով
Զիս կը չարչարեն.
Տարիներն որոնք առջիս են՝
Խելագարութեան ահռելի հեռապատկերով
Զիս կը քարացնեն։

Հին տարիներն իրենց հետ ամէն բան,
Տարին ամէ՛ն բան,
Նոր տարիներն ոչի՛նչ պիտի բերեն ինծի.
- Նոր տարակոյսներ պիտի բերեն մտքիս.
Նոր յուսախաբութիւններ՝ սրտիս,
Եւ նոր մշուշներ՝ հոգիիս։
Արագ արագ կու գան որպես գուժկան.
Ու յամր յամր կ՛երթան։

Զի ծանրաբեռնեալ միշտ կ՛երթան
Նոր տարիներն՝ որոնք հի՛ն են այժմ։
Անկողիները մէկիկ մէկիկ ծրարեցան.
Պնակները մէկիկ մէկիկ վերցան.
Ու ձայները մէկիկ մէկիկ մարեցան։
Ու տունս հիմա՝ մէկ անկողնեակ.
Ու սեղանս հիմա՝ մէկ պնակ.
Ու բնաւ կենդանի ձայնի մ՛արձագանգ։

Ես կերակուրս կ՛ուտեմ ու կերակուրս զիս կ՛ուտէ,
Ես սենեակներս կը պտտիմ եւ ուրուականք գանկիս սենեակները կը պտտին.
Եւ պատերուն վրայ պատանքի պէս ճերմակ՝
Կը պտտին գիրկընդխառն իմ սիրելեացս ստուերները։
Կը պտտին գիրկընդխառն հի՜ն տարիներուն ստուերները։
Հին բարի տարիներն անգութ
Երջանկութեան պայծառաշող պատկերներ
Աչքիս տակ միշտ կը պտտցնեն։
Ու տարիներն որ պիտի գան
Սեւ սեւ սարսուռներ
Հոգիիս մէջ կը պտտցնեն...։

1892


Եղիա Տէմիրճիպաշեան
(1851-1908)

ALONE

Years behind me
torment me
with bitter memories
of happiness.
Years ahead petrify me
with horrible premonitions
of madness.

Past years took everything
with them, everything.
Years ahead shall bring
nothing for me –
They shall bring new doubts
to my mind,
new letdowns to my heart,
and new mists
to my soul.
They arrive as swift bearers
of ill tidings
and depart ever so slowly,
for they always depart
with a heavy load,
those new years – now old.

Beddings are folded
one by one, one by one
dishes removed and voices
silenced one by one.
Only one cot now in my house
and a single dish
on my table and not even one
single echo of a voice.

I eat my food and my food
devours me.
I roam around my rooms –
ghosts roam around the corners
of my cranium
and on the walls white as shrouds
roam, clinging to each other,
the specters of my
loved ones.

The cruel old good years
reveal to my eyes
radiant scenes of bliss,
while the years ahead
parade pitch-black shivers
in my soul…

————— Yeghia Demirjibashian (1892)

Translated by Tatul Sonentz

Seul (Extrait)

-- On a roulé les nattes,
ramassé les assiettes,
une à une les voix se sont évanouies.
Mon toit n'abrite plus qu'un lit,
sur ma table une seule assiette,
nul écho, nul signe de vie.

Je mange le contenu de l'assiette,
ce que je mange me dévore.
J'erre de chambre en chambre, une à
une je parcours les chambres de mon
crâne spectral.
Blanches comme un linceul,
sur les parois se confondent, remuent les ombres
de mon amour perdu.

Se confondent, remuent
les ombres, les simulacres des années mortes.
L'impitoyable bon vieux temps repasses sous
mes yeux la lumineuse cohorte que forment
les images du bonheur. Et déjà
les années futures font courir dans mon coeur
de noirs frémissements...

Yeghia Demirdjibashian, traduit par Vahé Godel

Arusyak Ohanyan: Անհրաժեշտություն

Click to hear
Անհրաժեշտություն read by Narine Karamyan.

Ինչեր որ ասես մենք չենք հորինել
Անսանձ, կիսասուտ այս մեծ աշխարհում`
Ձեվ ու բանաձեվ, չափ ու կանոններ,
Օ~, աստվածաշնչյան հինգ զույգ պատգամներ,
Տեղյա՞կ եք արդյոք, ստում ենք այնքան,
Որ երազներում, հոգնաբեկ, անմեղ ու անսուտ քնում
Մեր խիղճը արդեն քսանմեկ դար է, ինչ էլ չի քնում:
Ինչե~ր, որ ասես մենք չենք հորինել`
Ստի տիրույթում ճիշտը որոնել,
Ձեվ ու բանաձեվ, չափ ու կանոններ,
Օ~, աստվածաշնչյան ազնիվ պատգամներ,
Կուզեի շարվեք երկնի գմբեթում,
Ու հենց երկնքից, լուռ ու աստղատառ,
Բոլորիս հոգին մաքրելու համար
Մի աստվածամաղ, հեզ անձրեվ տեղար:

07.02.07

Copyright Arusyak Ohanyan

Գէորգ Թեմիզեան։ Բանաստեղծութիւն՝ Ուշացած Քերթուածի մը Համար

Click to hear the audio clip of today's poem read by Lola Koundakjian.

Բարեւ ձեզ,
Ես եկայ, հոգ չէ,
           Քիչ մը ուշ,
Որովհետեւ սպասեցի որ հասնիմ
                առօրեայ խօսակցութեան
                           մակարդակին՝
Ձեր տան ու գաղտնի կարծուած երազներուն...
Սխալ չհասկնաք,
Բառերը ուրիշ իմաստ չունին,
Ոչ ալ անոնց ետին
          Խորհուրդ կայ
                 պահուած.
Օրինակ՝ երազները՝
         Ըսել ուզեցի գիշերային 
                  Կամ ցերեկային ձեր երազները,
                          Ո՛չ աւելի
                          Ո՛չ պակաս։
Սպասեցի որ խօսելու պէս գրեմ
         Գրելու պէս շարժիմ
     Եւ շարժելու պէս գրեմ
                  Ձեզի...

Պէտք չկայ իմաստութեան,
Որովհետեւ եկած եմ միայն ըսելու՝
Բարեւ ձեզ,
Կամ՝
     Բարի լոյս,
Որ լոյսով հանդիպինք իրարու՝
Ուր որ կ՛ուզէք,
Սակայն պիտի չըլլայ սալոնի մը մէջ,
              Ուիսքիի կամ օղիի
                      սեղանին շուրջ,

Ո՞ւր որ կ՛ուզէք,
Կարեւորը՝
   Նստած կամ քնացած չըլլանք,
       - Նոյնիսկ մութին մէջ -

Աշխատանքի՝
      Կամ
         Բան մը ընելու ատեն,
Բան մը շինելու,
          Քանդելու ատեն,
Դպրոց կամ գործի,
          Ցոյցի կամ ճակատ 
               երթալու ատեն,
Երբ որ պատրաստ էք
          Բարեւ ըսելու,
Բան մը ընելու
Բան մը քանդելու - 
        Շինելու ատեն,
                Շինելու ատեն,
                      Շինելու ատեն...

Բարեւ ձեզ, 
    Նախ ըսեմ,
         Որ մինակ չզգաս,
         Տաքնաս շունչով իմ լուռ բարեւիս,
Չերթաս մանկութեան անապատներուն,
Մահուան հետ կրկին չնստիս խաղի՝
                 Որպէս առանձին ու անզէն զինուոր.
Ճակտի գիր ըսիր՝
Ուրֆայէն...Տէրզօր
Տէրզօրէն Հալէպ...
Սակայն բառ չունիս
        եւ բացատրութիւն՝
      Հեռատեսիլի
        Թիւ 10-11 կամ 12 
                      Կայանին փակած.
Այնթապի կայանն ի՞նչ ունի տալիք
               Բացի հատնելու
                   Բան մը չընելու
                   Բութ-լեղի համը
                            Մինակութեանդ...
Երանի իրաւ մինակ ըլլայիր,
Չունենայիր քիթ,
Չունենայիր պեխ,
Պատմութիւն կռուի՝
         Բազուկ հարուածող,
Չունենայիր տուն,
Չունենայիր հող,
Չըլլար հայրենիք,
Չըլլային թոռներ՝
        Ամէն տեղ ցրուած,
Որ այսպէս մինակ
        Մինակ չըզգայիր...
Այնթապի կայանն
        ի՞նչ ունի տալիք այս մինակութեան։
Գիտէիր սակայն որ այդ կռիւը
             Չէր կրնար այսպէս 
                       Սպառիլ,
                             Հատնիլ,
           Կայան թիւ 10-ի կամ 12-ի մօտ.
Չէր կրնար հատնիլ,
Բան մը՝
    Տեղ մը,
          Սխալ մը կար,
Ու անոր չափ,
          Անկէ ուժեղ,
Կեանքի հեւքին,
Առօրեային
    Մօտիկ -
    Մօտիկ
Բարեւ մը կար
Ու բան մը կար,
Բաներ կային
     Շատ ընելիք
     Համտեսելիք,
Շարունակող... շարունակուող՝
Տեղ մը,
   Դի մը,
        Բարեւ բերող-
             Կռիւ բերող
             Խենթ,
                  կռուազան
                      տղայ մը կար,
Որ պիտի գար
         Հալէպ քաղաք,
              Հացնէր Տէրզօր
                    եւ Ռասիւլայն,
Ըլլար բառը եւ շարժումը ամենօրեայ
       Ասդին - անդին ցրուած... կորսուած
                      մեր քայլերուն,
Ու թափ առնէր արձակուելով՝
   - Յստակ - ուղիղ
              Թիրախին...

ՇԱՐԺՈՒՄ
Հալէպ 1983

Գէորգ Թեմիզեան
Kevork Temizian (1945-1999)
This poem has appeared in Volume 1 of Yert, the Syrian-Armenian Writers Association's annual publication.

Narine Karamyan: Two new poems

Click to hear the audio clip of two poems read by the author, Narine Karamyan.


Քո լույսի ներքո
Խաղում եմ
Երեխայիդ պես:

Հրճվում եմ,
Ժպտում քեզ:
Լու~յս իմ,
Տուր, Տեր`
Քո ճամփեն:

23/1/2007

My light
Beneath your light
I’m playing like your child.
Showered with joy
I’m smiling to you.
My Light - Lord,
Lead me through your way.

23/1/2007
Translated by the author

***

Փայփայում եմ
Փայփայում եմ –
Խաչած ձեռքերը –
Երբ բոլորը քնած են`
Սերը:

Տաքացնում եմ,
Սեղմում կրծքիս,
Պինդ պահում եմ`
Չփխրվի:

Կարծես մի թռչուն լինի,
Կարծես – էակ կենդանի:
Չսնես – ուժերն կհատի,
Չպահես – վեր կթռչի:

23/1/2007


Nourishing

I’m nourishing, keeping in hands -
When world is asleep - Love.
Warming it up, holding to breast,
Keeping it gentle and firm.
It seems to be like a bird,
Like alive being to be.
Not nurtured – will lose the force,
Not hold - will fly away.

23/1/2007
Translated by the author

***

Copyright Narine Karamyan

Mariné Petrossian: ՏՐԱՄՎԱՅ TRAMWAY

Click the link to hear TRAMWAY read by the author,Mariné Petrossian.

ՏՐԱՄՎԱՅ
TRAMWAY

պատահական
անակնկալ զվարթ
պատահար որ պատահեց
Պարոնյան փողոցում
արդեն երկու ժամ
կանգնած էի
տրամվայը չէր գալիս
հանկարծ հիշեցի որ
ոչինչ ախր
չկա կորցնելու

From the volume Հայաստանի ծովափին (On the Armenian Shores), Actual Art, 2006.

Tramway

comme par hasard
joie surprenante
un incident est survenu
rue Baronian
depuis deux heures
que j'attendais
un tram qui ne venait pas
tout à coup je me suis souvenu
qu'il n'y avait ben
rien à perdre

Traducteur Denis Donikian

Nora Armani: Mother

Click here for the audio Mother read by the author, Nora Armani.

Mother

The sound of your violin
The world was not to hear
You kept it in your heart
Your sad smile was its sole reflection deep
Mother, your violin was sold.
Is someone playing it now?
Was it used for burning wood?
Or, did it become the cross on your lonely tomb?

© Nora Armani, Paris, 1993

Վահան Թէքէեան: Երջանկութիւնը

Click here for the audio segment Happiness read by Lola Koundakjian

Երջանկութիւնն այս է լոկ...։ Երկու հոգի ըլլալ հոս,
Երիտասարդ ու հարուստ, գեղեցկադէմ, քաջառողջ,
Որ կ՛ունկնդրեն իրարու երբ կը մնան իսկ անխօս,
Եւ իրարմով են ամբողջ...։

Երկու հոգի մէկ տան մէջ, մէկ սենեակի մէջ մինակ,
Երբ իրիկուան լամբարին կը զեղու լոյսն ընտանի,
Երբ տուն կու գայ այրը՝ ծնած բարի աստղի տակ,
Կինն այդ աստղին կը տանի...։

Երկու հոգի, յաւիտեա՛ն խորհրդակից իրարու,
Որ չեն պահեր եւ չունին իրարմէ բա՛ն մը ծածուկ,
Որոնց աչքին բնութեան առեղծուածն իսկ ահարկու
Կը պարզուի անշշուկ...։

Երկու հոգի, Աստուա՛ծ իմ, հազարներու, բիւրից մէջ,
Որոնց մին ե՛ս ըլլայի, ինչպէս մի՛ւսն ալ անիկա,
Ա՛ն որուն դեռ կը պահեմ սրտիս մէջ յո՛յսը անշէջ,
Եւ որ պիտի ա՛լ չգայ...։

Վահան Թէքէեան

William Michaelian: The Fall of the Ten Thousand

Click here for the audio segment The Fall of the Ten Thousand read by Lola Koundakjian.


The fig tree wears
ten thousand yellowed leaves,
each a mortal distance
from the ground.

Through the window,
I see another one is down.

When this war is over,
frightened blood-sick soldiers
will contemplate their deeds,
then count them all.

Through the window,
I see another one is down,

another one . . . is down.

October 7, 2006

This poem is taken from William Michaelian's Songs and Letters, and appears with the author's permission.

Michael Minassian: OFFERING

Click to hear
OFFERING read by the author, Michael Minassian.

Here
grandfather

here is the
stump of the tree
we cut down

when my hands
were too small
to fit around

the handle of the saw.
Here is the tree
you nurtured
w/ its green apples

now rotting
on the ground.

Here is where
I peed on your shoe
near the grape vine

whose leaves
we used to eat.

Here is the fireplace
we sat around
while you sang
me songs of
the old country
in the language

the others
had forgotten.

Here is the house
you built
& the garden you grew

the piece of land
that you loved.

Here
grandfather –
I know you are here.

I have brought you
my son.

Copyright Michael Minassian.

THIS POEM FIRST APPEARED IN ARARAT MAGAZINE IN WINTER - 1978 and is used here by kind permission of the author.

Nancy Kricorian: Ghost Children

Click to hear
Ghost Children read by the author, Nancy Kricorian.

At lunchtime I stand
at the stove spooning soup
into three white bowls.
My children eat bread
at the table. They laugh
at the milk moustaches that
I wipe from their faces.

On the pantry floor I see
the narrow shadows of the
other children, the one
whose bones I left in the
desert in a garden of bones.
The sand is still in my hair;
their high voices in my ears.

My American children can't
see their unlucky brother and
sister who follow close by
my skirt. Mairig, the ghosts
complain, we are hungry. Mairig,
give us something to eat.


Copyright Nancy Kricorian. Used here by kind permission of the author.
This poem has appeared in Ararat, Summer 1995.

Ինգա Բրուտյան։ Խարույկ

Click here to hear the episode Fire read by the author, Inga Brutyan.

Օրերը անցնում են,
Ժամանակները թռչում են,
Կարծես դու ինձ չես հիշում,
Կարծես թե դու ինձ չես սիրում:
Օրը ամպամած է,
Զանգերդ կարճեցված են,
Սիրո քաղցր պահերը սառեցված են,
Իսկ հիշողությունները` մթագնած:
Քո համբույրիդ կարոտ մնացի,
Քո գեղեցկությունից հալվեցի
Եվ քո անզուսպ կրքերից բոցավառվեցի:
Խարույկը վառվում է.
Զոհ եմ գնում ես նրան,
Որպեսզի մոռանամ շուրթերդ ես ալ,
Որպեսզի կասկածները վերանան
Եվ ես հանգիստ կյանք ստանամ:
Բայց գեթ մեկ վայրկյան ես նայում եմ դեպի ետ,
Ես նայում եմ դեպի անցյալն մշուշապատ.
Տեսնեմ, արդյո՞ք դու իմ վախճանը կհասկանաս,
Տեսնեմ, արդյո՞ք դու իմ զգացմունքին պատասխան կտաս:
Բայց արդեն ուշ է .
Հոգիս երկնքում սավառնում է
Եվ խարույկը կամաց մարում է…

Copyright Inga Bruyan. Used here by kind permission of the author.

Diana Der-Hovanessian: This is for Zarif

Click here for an audio recording on this poem by the author

who used to draw
in the mud of the water bank
with a stick and weave marvelous
stories for her little boy
in a village called Tadem,

who used to decorate
the tops of pastry with cut outs
of fantastic figures;
this is for Zarif
who did needlework
passably well
and figures faster than any man.

This is for Zarif
who prayed with two hands
and who wrote to her son
that although she could not watch him
while he was away at school
she knew he would want to be
like the other good men in his family
who did not smoke.

This is for that simple woman
who did not teach her son
to be a revolutionary
but when revolution came, hid a gun for him
in the garden, against bad days.

This is for Zarif whom the Turks beat,
asking the whereabouts of that son;
for Zarif who said over and over again
I do no know,
although she did.

This is for Zarif whose arm was smashed
then made raw then broken to pieces
then cut off while she repeated when she waked
she did not know.

This is for one-armed Zarif
who lived through hell;
who lived to see her grandchildren
in another world,
this is for her
who once held my right hand in her left
and never told me what I must do with mine.


From the collection About Time: poems by Diana Der Hovanessian. Used here by kind permission of the author.

Tsovinar Chilingaryan: Րեժիմ/Schedule

Click the link to hear
Րեժիմ/Schedule read by the author, Tsovinar Chilingaryan.

առավոտյան արթնանալ այն երազից
որտեղ հերթական անգամ
մարդս եկել էր
էս անգամ շինելն էր ման գալիս
պալտոյի իմաստով
ու մի կողմում ինքն էր իր
բոյ-բուսաթ-հանգիստ
դեմքով
իսկ մյուս կողմում էլի ինքն էր
հողի տակից ոտքերն էին երևում
ոնց որ վերմակի տակից.
էն իր չսիրած վերմակների որ
ոտքերը բոյի պատճառով չէին
տեղավորվում:
երևի նրա համար
որ նախորդ օրը
րոպե չէր մնացել
որ չմտածեմ
ինչ դոզայով
քնաբեր խմեմ
որ ինձ
արթնացնող
չլինի:

նստել պլիտայի մոտ
կպցնել առաջին ծխախոտը
ու արցունքները աչքերիցս թափվելով
խնդրել Քրիստոսին
աղաչել Տեր աստծուն
որ էս անգամ էլ ների
“էլ չեմ անի” ասելով
ես գիտեմ որ սիրում ես ինձ
գիտեմ որ շատ ես սիրում
բայց ինչ անեմ չեմ դիմանում:

նստել դաշնամուրի առաջ
նվագել մարդուս սիրած
Շոպենի երկրորդ նոկտյուրնը
հիշել որ անգիր չեմ կարողանում
նվագել
բայց գոհանալ որ գոնե նոտաներով
կարողանում եմ
էնքան նվագել
որ մատներիս հիշողությունը
պահի նոտաները
ու հույսը դնելով դրա վրա
անցնել
Բախի
Ֆրանսիական սյուիտներին
ընտրել
հեշտ երեք բեմոլ-դիեզից
ավել չունեցող
մենուետներն
ու սրաբանդաները
մտածել որ էս
երեխեն էլ կնվագի որ վիզ դնի
ու նվագել, նվագել
հանել բախի
պրելյուդներ ու ֆուգաներ կապույտ
նոտաները
ու նվագել երկրորդ պրելյուդը
հատկապես ձախ ձեռը ինտենսիվ
պարապելով
որ սրտիս ծակոցները անցնեն
միացնել աջը
որ արյանս շրջանառությունը
կարգավորվի
մարմնիս կյանքը ընկնի ռիթմի մեջ:

նայել ժամացույցին
հագնվել
գնալ դասի:
մարշրուտնիում
մտածել ոնց ձևակերպոմ
պատմվածքը
աչքի ծերին դողացող արցունքի մասին
որ ուժ տա թափվի.
ինչքան թշվառություն կա
շուրջս նայելով
ավտոյի տակ ընկած սաղ մնացած
անպաշտպան կատվից սկսած
մինչև անփող ծեր կինը որ
տրանսպորտ ա նստում
փող չունի վարորդին ասում ա
ու արժանանում հայհոյանքի
ոնց որ թքեն երեսիս:

երեխուն դասից վերցնել
ուղարկել տուն
մթամ պտի դասագիրք առնեմ
գնալ հրապարակ ու բնագրի
քննարկումն էլ
Էդ կողմերում ա
մտածել որ ճակատագիր ա
չնայած չէի ուզում հենց
էս անգամ գնալ քննարկման
հիշել որ ավելի լավ
կակռազ հանգիստ առանց
մղկտացող սպասումի
կգնամ կնստեմ
մաս դառած կյանքի էդ անցուդարձին
Մարինե Պետրոսյանի
հոդվածի քննարկմանը:

մտնել ՆՓԱԿ-ի քննարկման սենյակ
տեսնել ահագին ժողովուրդ
ու ակտիվ քննարկում
սեղանի վրա արևմտյան
հայաստանի քարտեզ
որովհետև խոսքը հայ-թուրքական
բնական
հարաբերությունների
Մարինեի Թուրքիայում ունեցած
տպավորությունների
սովորական թուրքերի
անսովոր հայերի
կյանքի պրոգրեսի
ու ավանդականության
իրար հետ յոլա գնալու
հնարավորության
խանգարող բաները բացահայտելու
հաղթահարելու
մասին ա:

քննարկումը վերջացնելուց հետո
ոտքը կախ գցել
սպասելով որ երևի գնանք
կաֆե
շարունակվի
բայց մի քիչ հիվանդ եմ
չգիտեմ գնամ թե չգնամ.
գնամ
էդքան հիվանդ չեմ:

մտնել Փչակ կողքի կաֆեն
տեղավորվել համեմատաբար
մեծ սեղանի շուրջ
ծվարել մի քիչ հեռու մարդ չվարակեմ
պատրվակով
թեյ-թխվածք պատվիրել
ու ափս դեմքիս հենելով
լուռ մասնակցել աշխույժ զրույցին
ամեն ինչի մասին
ինչ խոսացվում ա:

Մարինեի հետ հասնել օպերայի
կանգառ
նստել մարշրուտնի
հասնել տուն
ու մտածել մենակ մի բանի մասին
որ էրեխեքս կյանքում ասեն
մամա
ասեմ
ներկա:

Copyright Tsovinar Chilingaryan. Used here by kind permission of the author.


to wake up from a dream
where once more my husband
looking for his
army coat
and there he was
with all his stature
and facial calmness
and there he was
under the cover of earth
with his feet sticking out
just like from under those blankets
which he didn’t like
because of their shortness
for he was too tall.

maybe it was because
on the day before
there was not a single moment
when i didn’t think of
how many sedatives
to take
so that nobody would be able to
wake me up ever.

to sit before the heater
and light the first cigarette
with tears shedding
asking Jesus Christ
pleading with Dear Lord
to forgive me once more
repeating
i shall behave
i know you love me
you love me so much
but what will you do
i can stand it any more.

to sit before the piano
and play my husband’s favorite
Chopin’s
second nocturne
and to remember
i am bad at playing from memory
but to be glad enough
to be able to play at all
at least with sheet notes
and play so much
that the memory of my fingers
will hold the notes.
relying on that
move on to
the French suites
of Bach
choosing the
minuets and sarabandes
with no more than
two flats-sharps
to think that these are easy
and can be played
even by a child
(if they try hard )
and play, and play.
to take out
the blue notes
of Bach’s preludes and fugues
and play the second prelude
practicing the left hand
especially intensively
to stop the pain in my heart
joining the right hand
to put my blood circulation
in order
and regulate the rhythm
of the life of my body.

to look at the watch
and put on something
to leave for class.
in a marshroutni
to think how to
formulate the story about
“how to force down
the trembling tear
edged on the eye”
how much misery i am surrounded with
from the unprotected cat
that survived
being run over by a car
to the old woman
that takes a transport
but has no money
to pay its cost
when asking the driver
deserves a curse
like somebody just spits
on my face.

to take my son
from school and send him home
on my way
to the republic square
as if i need to buy a text book
for my son
so what a coincidence
to go in the direction
of Bnagir’s discussion
which is on the way
to think it must be a fate
though i didn’t want
to be there this time
but to remember
that, well, it’s good
i shall go there
without expectations
and just sit around
that part of life
mainly the discussion
of Marine Petrossian’s
article.

to enter the NPAK’s discussion room
see a lot of people
and active discussion
a map of Western Armenia on the table
as it’s spoken
about
armenian-turkish
natural
relations
Marine’s journey
to Turkey
her impressions
about ordinary turks
unordinary armenians
about life’s progress
and remaining traditions
about possibility
of
getting on with each other
and the revelation
and overcoming
all disturbing matters.

after the discussion
to hang a little about
waiting maybe to continue
at the nearby café
but feeling a little sick
i don’t know yet whether
to go or
not.
to go.
i am not that sick.

to join at Pchak --
the nearest café --
and place myself
a little afar
pretending
not to infect people
and hand on chin
take part silently
in an active talk
about everything
that can be talked about.

to get to the opera -stop
in Marine’s company
take a marshroutni
and to get home
thinking about
only one thing on the way home
about
saying
present
when my children call out
ma.


Translated by Tsovinar Chilingaryan and Lola Koundakjian

Peter Balakian: Parts of Peonies

Click here to hear Peter Balakian's Parts of Peonies read by Lola Koundakjian.

It rained so much in June
some grew to look like stuffed cabbage
or the small heads of lambs.

Even the stigmas were buried
under dense white and red.

All day I tried to put
my hands into their swollen insides.
I thought my touch would reawaken...

In the slightest breeze
they swooned
and things fell into them

(as if their nectar glands
were a substance in my mind
like the seed an ovule becomes):

the spongy sac inside a goat,
almond-shaped eyes
quills of porcupine
fragments of eucalyptus
on the Armenian steppe --

and here in my small upstate garden
a man's pancreas and a nest
are the same --

if they are butchered out
a bird can only drop
her eggs into empty space.

When I close my eyes
in the harsh light
I see only black spots...

the peonies go on and on


This poem has appeared in the volume "Reply from Wilderness Island", Sheep Meadow Press, 1988, and is used here by kind permission.

Chouchanik Thamrazian: Ode to Snowdrops

Click to hear the audio clip Ձօն read by the author and recorded live in June 2007, at the International Poetry Festival in Rotterdam, the Netherlands.

Mariné Petrossian: ԵՍ ՍՈՆԱ ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆԸ ՉԵՄ/I AM NOT SONA BAGHDASSARIAN

Click to hear I AM NOT SONA BAGHDASSARIAN read by the author,Mariné Petrossian.

ես սոնա բաղդասարյանը չեմ
ծնվեցի արդեն վաղուց ամառ էր
ոնց որ հիմա
մենակ թե
դեռ ոչ ոք չգիտեր
որ միասին քայլելու քայլելու
ու հասնելու ենք էս տեղը
ուր որ նորից շոգ ա
ոնց որ առաջ
մենակ թե
արդեն հաստատ չի ոչինչ
նույնիսկ էն
որ ես սոնա բաղդասարյանը չեմ

From the volume Հայաստանի ծովափին (On the Armenian Shores), Actual Art, 2006.

Nora Armani: I Am Writing Now

Click hear for the audio clipI am writing now read by the author, Nora Armani.


Mother lived her life like this pen
Beautifully wrapped in its original box,
Never stained with ink,
Waiting for the day, when a special occasion
Would warrant its use.
That pen, she never used.
That special day must have come.
I her extension, am using it
To refer to her unlived life,
Like this unused pen.
Mother, you lived for me.
You kept this pen for me.
Can I in turn live for both of us?

© Nora Armani, Paris, 1993

Tsovinar Chilingaryan: լարից ընկած/tuneless

Click the link to hear
Tuneless read by the author, Tsovinar Chilingaryan.

ես խոսում եմ աշխարհի հետ
լարը փռթված հեռախոսով
ու համր մարմինս ձգում եմ
Երևանի փողոցներով
հայացքով հանդիպում եմ մարդկանց
ու պատասխան չեմ ստանում
թեև ուզում եմ գոնե աղմուկից
մի ձայն քամել
ոչինչ չի ստացվում:
ես կառնեի հաստատ
մի կարգին հեռախոս
մի լավ ապարատ
ինքնապատասխանիչ ձենով
ու ծայրահեղ դեպքում
ինքս ինձ կզանգեի
ափսոս որ ես էլ ինձ
ասելիք չունեմ
ու փող չունեմ
լավ ապարատի համար
ցանկալի զրույցի համար
պետք ա վճարել
իսկ իմ ցավերը
առաջ էլ գին չունեին
հիմա ընդհանրապես
ձրի են թափած
ու ավելի շատ են քան
ապրանքը շուկայում
ավելի էժան
քան կիսամաշ շորերը
Եվրոպայից բերած
տ~եր աստված
էս ինչքան եմ հնացել
ոչինչ որ դեմքիս
հնության OTK չկա տպած
զատո ՕԳԳ-ն հեռվից էրևում ա
ու հանկարծ մոտիկից պարզվում ա
շատ չի
կամ շատ ա էն ինչ վաղուց ՕԳԳ չի:
պետք չի ուրախանալ
ու ոչ էլ շատ լացել
ավելի լավ ա ապրել
միջին հանրահաշվականով
ու աչքերի փայլով
աչք չծակել
կամ աչք փայլացնելու ինչ տարիք ա
հիմա
ինչ կարիք կա զգացմունքներ ապրել
չէ որ ամեն ինչի համար
պետք ա վճարել
ես ամբողջ փողս
արյանս հետ եմ փոխել
իսկ արյանս գինը շատ ա
ընկել:
բայց ամեն դեպքում
պետք ա լինում գոնե
մեկին մի բան ասել
իսկ ինձ մնացել ա
փռթված լարը հեռախոսի
գոնե թեկուզ
լսելու համար
“լավ, հասկացանք
ամեն ինչ պարզ ա
հավես չկա
էլ մի սկսի”:

Tsovinar Chilingaryan

tuneless

i speak to the world
on a damaged phone
and stretch my dumb body
in the streets of Yerevan
meet people by sight
with no answer there
wish to get a sound
in the noise
no chance

i sure would buy
a normal phone
a very good one
with a self -responser
to call to myself
at least
alas nothing to say
and no money besides
for a good phone set

you should always pay
for a needed talk
my pains
had though low cost before
now they are spread free
and are even more than goods in a market
cheaper than clothes
in a cheapest second-hand

oh, how worn i am
though no stamps on my face
only signs of efficiency
when seen from afar
but getting closer found out
it's not much
or if something is much
not useful anymore

i shouldn't be happy
nor should i cry
better to chose an average arithmetical
and not strike with sparkles
sudden in my eyes
do i live an age
for brilliancy in eyes?

what's use of having feelings
you should pay for them
i have changed all the money
with the blood i have
the cost of my blood
had declined far before
still you need to say
sometimes
something to
somebody
and i have only a damaged phone
to talk
at least to hear sometimes
"all's known, all so clear"



Translated by the author.

This poem has appeared in the inaugural issue of INKNAGIR literary journal.