Gérard Chaliand: Excerpt from Feu Nomade (À la mémoire de mon père)

10.

“L’estuaire de l’Elbe coule large comme les fleuves d’outre-mer

Et je regarde passer les grands navires quittant le port d’Hambourg

la brume au loin lance son cri de sirène perdue

Et tous mes souvenirs s’embuent dans la glace des eaux. 

Les longues plaines du Nord s’en vont mourir dans les bouleaux

Et la pluie fine sur la Baltique d’ambre et de bruine

terre gorgée d’eaux et de canaux

et la paix de tes maisons aux carreaux rouges.

Cafés de Vienne, rues buissonnières de Prague

on s’y penche sur le tain des miroirs

ma vie se souvient de ce qu’elle n’a pas connu.”

Gérard Chaliand. Excerpt From Feu nomade et autres poèmes

GERARD CHALIAND: MIST


I am watching great ships
gliding from the port of Hamburg 

through the Elbe's wide estuary 

that opens into undersea rivers.
A lost siren's voice is calling 

in the distant fog as 

all my memories gather 

in mist over the ice water.


In the north, vast plains stretch 

and die in the birch trees 

while a fine amber rain 

dimples the Baltic sea swollen 

with waters from the gorged earth 

and from canals running along 

peaceful red-tiled houses.


Cafés of Vienna, meandering 

streets of Prague -- I lean my life 

against silvered mirrors and 

remember what I have never lived.


Translated by Diana Der-Hovanessian for Poetry Magazine, published September, 1999.

Gérard Chaliand: Je me souvien du Nil

Je me souviens du Nil, chargé d’histoire,
on y menait les défunts sur la rive gauche,
Je t’ai transporté en felouque sur ce versant funèbre,
il y a tantôt un siècle,
le croirais-tu, mon père, dans une douleur longtemps muette.
Jamais, durant dix années, nous n’avons parlé de toi
avec ma mère,
Je n’aurais pu, quelque chose s’était brisé en moi.
Il m’a fallu atteindre l’âge de ta mort pour cesser de rêver de toi.
Pourtant je me souviens de tes leçons :
« On ne renonce jamais.
On lutte jusqu’aux dernières foulées.
Jamais on n’est vaincu au cœur de soi-même. »
Depuis j’ai vécu par des chemins peu courus, semés de charniers, d’amis perdus,
de rencontres inoubliables.
À des années-lumière de ta mort, je rêve de toi à nouveau,
par une de ces nuits moites de mousson.
Je t’entends dire « j’ai rêvé de Tamitza ! »
La petite cousine dont tu étais amoureux.
Tamitza avait treize ans quand elle a été assassinée,
en 1915, avec tous les autres.
Père, que j’ai tant aimé et qui m’a tant donné,
tu es le fil me rattachant à ce passé,
murmuré par les vieilles de mon enfance.
Cette geste qui me fonde,
celle de ton frère aîné, mort dans une cité montagnarde,
après un long siège, les armes à la main,
en paix.

On ne se rend pas.






Gérard Chaliand, Feu nomade et autres poèmes, © Poésie/Gallimard, 2016

Georgi Bargamian: North Burial Ground, Providence, RI

Driving through the gates
Of this sleeping place,
We pass potter’s field
and turn up the hill
Dotted with flat, tipped stones
Toward the Armenian section.
When Yankee names turn Greek
We know we’re close to the place
Where an underground suite holds
Bone and dust in separate boxes
Capped by granite dotted with moss and lichen
That we scrape off with our shoes.
We run away down a hill and move among graves,
Alert for ancient letters that form names
Chiseled as they were in the old country.
We shout when another ancestor is found.
We read names out loud.
We take photos of headstones.
We are buoyant and alive,
Still visitors in this place
Where faint murmur and hum
Draw us closer together
Like children preparing to hold hands.

North Burial Ground, Providence, RI was published in The Armenian Weekly on 7/13/2023

Georgi Bargamian: Measuring depth with the drop of a stone at Dudan Gorge

We gather around the gash in the earth
Called Dudan/Duda/Yudan Dere
To commune with the dead
Through time and space
By measuring depth with the drop of a stone.
We release one into the gorge/gouge and
Hear it ping downward,
Like a lost tooth
Searching for home.
We drop more stones again and again
Into this quiet hellhole
Where millions of bones from thousands of bodies
Receive the rocks and confound the living
Who search for logic in an elegant equation.

Measuring depth with the drop of a stone at Dudan Gorge appeared in The Armenian Weekly on 9/3/2024

Georgi Bargamian: Last night I dreamt I was a child

Half-awake in my mother’s arms
In a car where it was cool and it was dark.
My mother opened her coat and covered me
As my father drove home carefully.
And I felt safe, and I felt loved.

This morning, I read about a baby in Khan Younis.
Her name is Siwar and she is starving.
Siwar’s mother needs food for her child
In a place where descendants of exile and holocaust
Withhold sustenance and mercy as strategic maneuver.
A photo of Siwar shows large eyes in a wasting body,
Published to prick response and stir still-unmoved.
Siwar is loved, but she is not safe.

Last week, I watched a film about a boy from Artsakh.
His name is Vrej, child of mountain and stream.
Vrej roamed mined fields under fragile skies—
Before and after Artsakh’s 2020 war—
Playing soldier, dreaming of future,
Wishing for safety.
Vrej is loved, but Vrej is exiled,
Torn from inheritance waiting to be recovered,
His name a reminder of his truth.

Tonight, I write about
Amorality’s power and love’s survival
And wonder whether dreams visit babies
And memories soothe children.
Do they feel the distance?
Can they touch the sacrifice?
Will they punish the shameless?
Can they forgive the shamed?



Georgi Bargamian has been writing for many years, rooted first in journalism and then law. She has been exploring written expression through poetry for the past several years on issues of identity, heritage, loss, longing and more. She lives in Ann Arbor, Michigan.

Last night, I dreamt I was a child was published in The Armenian Weekly on 5/22/2025

ՎԵՀԱՆՈՅՇ ԹԵՔԵԱՆ։ Օրօր Նայիրիին

Բոլոր ձիուկները փայտէ չեն,

Բոլոր փայտերը խաղալիք չեն,

Բոլոր տուները տուն չեն ,

Բոլոր մանուկները մանուկ են

    եւ միմոս կը սիրեն:

Միմոս մը մէկ գոյն

Եւ երեք քիթ կ՚ունենայ.

Առաջինը իր բնական քիթն է,

Երկրորդը միմոսական քիթն է, որ բնական քիթին

    ճիշդ վրան է, 

Երրորդը՝ մանուկներու խնդուքը հոտոտալու քիթն է

    որ մեր քիթին ճիփճիշդ երկու անգամն է

    եւ չի տեսնուիր։

Նորէն աշխարհը պաղպաղակ կարծեր`

    մէջտեղերը թափթփեր ես

Փիղին փրթած պատիճը, Շիլային գօտին,

Թէպի Պէրին ժապաւէնը եւ Աննայիդ

    արդուկուած հագուստները։

Շա՛տ կը սիրեմ Քէպէճ Փէչդ ,

Ճաբոն ծնած է, հնդկագոյն մազեր ունի

Եւ քու մականունդ.

Բաց կանաչ հագուստ, բաց կանաչ ժպիտ,

Առաջ ճի՛շդ ասոր չափ էիր։

Խոշոր գնդակը պարտէզին անկիւնը հրեր ես

            ասանկ բան կ՚ըլլա՞յ։

Պաղպաղակի պէս կ՚իջնէ ձիւնը ,

Ամէն գնդակ ձիւնին-բուքին չի դիմանար

    եւ ինչո՞ւ պիտի դիմանայ, 

Ներս բերելու, տաքուկ տեղ մը պահելու է։

Կաղանդ Պապան ճինկը՛լ ճինկը՜լ պիտի գայ.

Երանի՜ Կաղանդ Պապային՝ չի բաւեր եղնիկ ունի

    կարմիր, պսպղո՛ւն քիթով եղնիկ ունի.

Չի բաւեր սայլ ունի՝ երկինքներէ՜ն, երդիքներէ՜ն

    թռչող սայլ ունի։

Բարիներուն ալ, չարերուն ալ

Ձմրան բոլոր երգերը ինքը կ'երգէ, կը շէնցնէ,

Ուրախ մարդ է Կաղանդ Պապան, տալուն համար

    եւ երթալուն՝ յաջորդ տարի ալ կը սպասենք :

Իսկ ո՞ւր է, ո՞ւր գացեր է Կաղանդ Մաման

Խենթ ենք ինչ ենք որ մենք իրեն բան չենք հարցներ,

Մինչդեռ ինքը՝ պարելէն առաջ

    մեզի ինչեր կը հարցնէ։

Գիրքդ բացեր ես նորէն արա

    Մէկ-էն Տասը սորվելու

Մէ՛կ հնդիկ, երկո՜ւ հնդիկ ,

Բոլոր հնդիկները աս որքան կլոր աչքեր ունին,

Ժապաւէն ՝ ճակատին , նաեւ թոնթոշիկ են,

(Կարծեմ քիչ մը սխալ գծուեր են):

Մէկէն Տասը համրելը երբոր սորվիս

    աշխարհը պիտի սկսի բարդանալ .

Կարգ կանոնէն աւելի ՝ օրէ՛նք պիտի ըլլայ:

Ալ փայտէ ձիուկիդ պիտի չնստիս ,

Փիղին պատիճը ընձուղտի պոչիկ պիտի չընես.

Պիտի չըսես որ

Բաց կանաչ հագած պուպրիկը բաց կանաչ ժպիտ ունի:

Ոչ–ի փոխարէն Այո՛ պիտի ըսես,

Այո–ի փոխարէն՝ Ո՛չ.

Կարեւորը Ոչ ըսելը չմոռնալն է:

Հիմա գիտես որ ոսպը օգտակար է ,

    եւ պաչիկը, եւ նարինջի հիւթը.

Յետոյ ՝ օգտակարը եւ վնասակարը յաճախ

    նոյնը պիտի ըլլան:

Վան Սոն Փարքին չուչու շոգեկառքը ձգած ՝

    գորշ մեքենաներու մէջ պիտի մտնես,

Եւ ես պիտի կարօտնամ աւազը, արեւը,

    ու վառվռուն տոտիկներդ.

Եւ երկար ատեն պիտի անցնի

Մինչեւ սորվիս որ տգեղ բադիկը՝ գեղեցիկ կարապ է։

Միքի Մաուսին խոփխոշոր դեղին կօշիկը

    պահած անկողինիդ տակ

Տաքուկ բարձիդ վրայ՝ օրուան փրկութեան ապաւինած

    մշիկ–մշիկ կը քնանաս,

Անշուշտ առանց անդրադառնալու թէ հիմա

Այս աշխարհի հազարաւոր կէտերուն վրայ

    Կարմիր Աղջկան կը խաբէ գայլը,

Տգեղ բադիկը լքուած մինակ կը զգայ ցուրտ լիճի մը վրայ,

Յովազը կը յօշոտէ եղնիկը, եղնիկը կը յօշոտէ թռչնիկը,

Թագաւոր մը չարութիւն կ՚ընէ, բոլոր հսկաները մեռեր են,

Մոխրիկը կը լուայ տունը եւ պարահանդէսի չ՚երթար

Ինչո՞ւ պիտի անպայման Մէկ -էն Տասը սորվիս ...

1987

« Բազմածուփ աշխարհ »

Vehanoush Tekian - TO NAYRI 

Not all ponies are made of wood
not all wood are toys
not all houses are home
all children are child
and they love mimes

A mime has one color
and three noses
The first is his natural nose
the second his own--
the mimic nose on top of the natural one
the third is to smell the children's laughter
a nose exactly twice the size of our own nose
and not to be seen

Again mistaking the world for a farm
you've scattered your things around
the elephant's detached trunk
Sheila's belt
Teddy Bear's ribbon
and your Anna's ironed clothes
I adore your Cabbage Patch
born in Japan with Indian-colored hair
and your surname
light-green dress
light-green smile
you used to be exactly that size

You've kicked the large ball
to a corner of the yard
is that a thing to do?

The snow comes down like ice-cream
not all balls withstand snowstorms
and why should they?
It should be brought in
and stored in a warm place
Father Christmas will arrive with jingle-jangle
he's got it made
not just reindeer
he has red-nosed reindeer
not just a sled
he's got a sky-spanning
roof-top sweeping sled

To both the good and the bad
he sings all the winter songs
he brings warmth

Father Christmas is a merry man
we expect his giving and his going next year as well

Where is Mother Christmas?
We're out of our minds not to ask her anything
while she asks us so many questions
before the ball!

You've opened your book again
to count one to ten--
One Indian Two Indians
all those Indians have such round eyes
bands around their heads
they're also cuddly
somehow I think they've been designed wrong

The counting of one to ten
when you've learned it
you'll find the world a bit more complicated
there will be law more than order
you'll no longer ride your wooden pony
you will not tail the giraffe with an elephant's trunk
you'll no longer say that the light-green dressed doll
has a light-green smile
you'll say yes for no
no for yes
--the important thing is not to forget to say no—

Now you know that lentils are good for you
so are kisses so is orange-juice
later what's good and what's bad for you
will often be the same
you'll get off the play-ground choo-choo
and get into grey machines
and I shall miss the sand
the sun and your restless little feet
and a long time will go by
until you learn that the ugly duckling
is a beautiful swan

Keeping the huge yellow shoe of Mickey Mouse
tucked away under your bed
on your warm pillow
you sleep tight counting on daylight's rescue
oblivious of course that at this moment
in a thousand locations on this globe
the wolf deceives Little Red Riding Hood
the ugly duckling feels abandoned
on a freezing lake
the panther devours the deer
the deer molests the bird
a king does evil deeds
the giants are all dead
Cinderella cleans the house
and does not get to the ball

Why do you have to learn one to ten?

Translated by Tatul Sonentz

Եղիշե Չարենց: Գիշերապահը

 Ես արթնանում եմ, երբ քնում էք դուք

Եւ գիշերն ամբողջ անխոնջ ու անքուն,

Երբ փողոցներով չի անցնում ոչ-ոք —

Քայլում եմ, քայլում անկիւնից-անկիւն:

Քայլում եմ և լուռ մտածում եմ ես,

Որ չունեմ ձեզ պէս ոսկիներ, գանձեր,

Բայց գիշերների մենակութեան մէջ

Ձեր ոսկիների հսկողն եմ դարձել:

Հսկում եմ, հսկում, որ ոչ-ոք չգայ

Եւ չգողանայ ոսկիները ձեր:

Հանդարտ է շուրջս՝ ձայն, շշուկ չկայ,

— Իմ կեանքն էլ, մի՞թէ, այսպէս չի՞ անցել:

Ես չեմ շտապել առաւօտ ծէգին,

Ոսկի չեմ դիզել, չեմ գանձել ոչինչ.

Նայել եմ միայն հեռու աստղերին,

Որ ահա նորից հե՛զ թարթում են ինձ:

Նայում եմ լուսնին: Հսկում եմ արթուն:

Աշխարհը — անհո՛ւն, աստղազարդ տեսիլ:

Իսկ երբ արթնանաք — կը գնամ ես տուն —

Եւ անո՛ւշ, անո՛ւշ կը քնեմ ես էլ...

1916

Sotère Torregian: Vision Quest

For Yeghishe Charents (1897–1937) 

and 

in Memoriam, Diana Der Hovanessian (1934-2018)

mais c'est moi qui  leur réclame mon trésor volé

Le Rebelle, from Et les chiens se taisaient   

Tragédie par Aimé Césaire

Yet again une autre fois I speak

to you O Heart of A Lion you are ever remembered

Your heart still beats its rhythm within me

and in every Armenian still

What can Poetry declare

about you your dreams your hopes your love

for a homeland to welcome the dispossessed

There are days I do not know

where or why I am

as I gaze out of my window

as a virtual prisoner here in this home

watching

folks out there pass by

as if sleepwalking or in a cloud

The drums of Africa beat inside me

calling still in this dépaysement

         --AWAKE ! -- ARM !-- REVOLT !

As you called from your prison-cell to your people

themselves downtrodden and confined

not only by dictators

but by superstition also and suspicion

of each other Vanetsti and Bitlistsi !

Yet here is yesterday today and tomorrow residing

as one within the soul

of the Poet's

         Vision - quest for a new life

for all of man -and -womankind

         and that of the world that would be

as was once proclaimed the kingdom of God on Earth

  Sotère (L'Inconnu )

  17 mai 2025