Tuesday, June 28, 2016

Winner of the 6th “Arthur Halvajian Memorial” Armenian Poetry Competition - Adult category

The winner is Mrs. Rosemarie Maljian Akian, of Belleville, NJ who writes under the pen name ԱՄՊԷԱՐ. Honorable mention to Michael Minassian of San Antonio, TX and Aram Luke Nahabedian of Porter Ranch, CA.



ՀԱՆԳՉԵՑԷ՜Ք  ԴՈՒՔ  ԱՆԴՈՐՐ
ԵՐԱԽԱՆԵՐ ԱՆԹՈՒՐԱՅԻ   

                                                                                      ԱՄՊԷԱՐ

Անթուրա, բլուրներ զմրուխտեայ, իսկ Ասորերէն՝ աղբիւր սարերու,
Պէյրութէն քսանմէկ քիլոմեթր հիւսիս, «փոքր Փարիզ» Լիբանանի,
Կը փրփրին բարձունքէն վէտվէտուն ալիքները Միջերկրականի,
Արեւելքէն բազկատարած՝կանաչախիտ անտառները մայրիի։

Փարոս ու ջահ է ուսման Սէն Ժոզէֆ Գոլէճը Լիբանանի                                           
Հազար ութ հարիւր եօթանասուն չորսէն հասցուցած բազում շրջանաւարտներ,
Իսկ տասընհինգին հազարերկու հարիւր հայ երախաներ
Մահացան ճչալով… թաքուն, վախուորած որբերու դամբարան։

Ուսուցիչները դպրոցի Սուրբ Ղազար միաբանութենէն
Աքսորուեցան, վտարուեցան իրենց բնակավայրէն,
Անհետացաւ Տիրամօր արձանը Պէլֆրայէն
Թուականն էր՝հազարինն հարիւր տասընհինգ։

Մզկիթի աշտարակ կայնած էր այդ քարաշէն դպրոցի
Շքեղ ու պղինձէ զանգակատան փոխարէն։
Բուժարանի վերածուած մատուռին մէջ կը հանգչին
Թիֆիւսէ վարակուած երեքհարիւր զոհերը Մեծ Եղեռնին։

Թլփատեցին երեխաները, կոչեցին մահմետական անուններով,
Հայկական առաջին տառերը պահելով՝ թրքակա՛նը տուին անոնց.
Յարութիւն Նաճարեան՝ Համիտ Նազիհ, Պօղոս Մերտանեան՝
Պեքիր Մուհամէտ, Սարգիս Սաֆարեան՝ Սաֆուատ Սիւլէյման։

Աչքին առջեւ դահիճ Ճեմալ Փաշայի ու թիկնապահին իր գերման
Իրիկնադէմին երբ մուազզինը կ՚երգէր աշտարակին բարձունքէն,
Շարուած էին մահմետական աղօթքի մասնակցելու
Զանգուածները հայ որբերու կիսամերկ ու անճանաչելի։

Ամէն արեւամուտի՝ ներկայութեամբ նոյն Ճեմալ Փաշայի
Թրքական դրօշը վար իջած պահուն կ՚արտասանուէր բարձրաձայն
«Ճեմալ փաշան շատ ապրի». ու կը հասնէր հայերէն խօսելու համար պատիժը
ֆալախայով հարուածել որբերուն, երկաթեայ ցուպով անզգայ։

Հազար ինն հարիւր տասնըվեցին երբ Գառնիկ Բանեան* կը հասնի Անթուրա
«Հայերէն անուանդ տեղ՝ ա՛ռ անձնաթիւդ, հինգ հարիւր յիսուն մէկ».
Վեց տարեկան որբո՜ւկ Գառնիկ, ճակատագրի բռունցքի տակ
Թեւաբեկ թռչունի նման  վիրաւոր, ոսոխին կողմէ հարուածուած։

Օ՜, ճեմալ Փաշա, դուն՝ բիրտ երկրաչափը տասնըհինգի ջարդին,
Բիժ Հալիտէ Էտիպ Ատըվար, ներկայացուցիչ թուրք իգական սեռի,
Մահաբոյր դպրոց վարեցիր՝ սփռելով ահուդող ու սոսկում
Երախաներուն մէջ Անթուրայի։ Մայր չէի՞ր դուն, դուն զաւակներ չունէի՞ր։

Անոնք, գիտէ՞ք, գիշերները ծածուկ անտառ կ՚երթային խնձոր գողնալու,
Ոսկորներու վրայ սայթաքելով զանոնք սենեակ կը բերէին,
Անօթի ու անսուաղ՝ կը խառնէին ոսկորները՝ ապուրին
Անգիտակցաբար  մահացած ընկերներու ոսկորները կը կրծէին։ 

Ամէն օր հարիւրաւոր հայ մանուկներ կը ստիպէիք մարզանքի
Անբարտաւան ճեմալ փաշա եւ Հալիտէ Ատըվար անխիղճ,
Ի՜նչ դիւրութեամբ ընդունած էք այս պաշտօնը, հիմա ինչո՞ւ կը ժպտիք,
Չէ՞ք տեսներ անոնց տամուկ աչուկներուն՝ կարօտը մօր գուրգուրանքի։

Տակաւին լուսանկարները կը պահուին այդ հողերուն վրայ,
Տասնըութ թուի Սթեֆըն Թրոպրիճի* յօդուածը, ինք Կարմիր խաչի պաշտօնեայ,
Նոյնը կ՚ըսէ Հայր Լոփինզ*, հիմնուած Միսաք Քէլէշեանի* վկայութեան վրայ
Թէ «հայերէն, քիւրտերէն, որեւէ հետք ու յիշատակ պէտք է անյապաղ անհետանայ»։

Սթըֆըն Թրոպրիճ կ՚արձագանգէ թէ երբ Լեւոն բերուեցաւ Մալկարայէն
Վտարուած իր տունէն՝ երկու քոյրերով որբ
Հոն թուրքերն ու քիւրտերը հայ աղջիկներ կ՚առեւանգէին
Իսկ սոված մանչերը չարչարանքով կը ստիպէին մտնել որբանոց։

Հալիտէ եւ ճեմալ Փաշա, իբրեւ Օսմանեան կայսրութեան ներկայացուցիչ
Երբ նկարուեցաք որբանոցին աստիճաններուն վրայ՝
Պահ մը մտածեցի՞ք թէ աշխարհ ի՛նչ պիտի ըսէ ձեր մասին
Երբ տեսնէ ձեր նկարները թանգարանին մէջ ցուցադրուած։

Միայն վեցհարիւր վաթսունհինգ երախայ վերապրեցաւ
Հայ՝ չորս հարիւր յիսունվեց, քիւրտ՝ հարիւր ութսունչորս եւ քսանինը Սուրիացի։
Ցասման վրէժով՝սպաննուեցա՜ւ Թալէաթ Պերլինի փողոցի մը մէջ
Իսկ Թիֆլիսի մէջ ահաբեկուեցաւ Ճէմալ, նոյն քսաներկու թուին։

Անցան տարիներ։ Օր մը երբ վարդապետներ* փորեցին հիմերը վանքին
Մեռած երախաներու աճիւնները տեսան, անզուսպ յուզումով պատրաստեցին
Գերեզմանատուն մը գողտրիկ։ Մահացած որբերը քարացած աչքերով
 Խնկաբոյր տուն ունեցան։ Վերջապէս ննջեցին անդորր։

Օգնեցի՜ր, Միսաք Քէլէշեան*, մասնագէտ հայոց պատմութեան,
Որ մագլցիմ* հինգ ոտք պատը՝ տեսնելու այն տխրաղի վայրը
Լռած ողբերով յորդուն, մայրիներով պատսպարուած,
Ո՛չ քանդակ, ո՛չ տապանաքար, միայն վկայութիւն մը թաքնուած։

Միայն աննշան, փոքրիկ, քառակուսի, դամբարան մը աժան
Շաղախով շինուած, ուր ինքնաբոյս շուշաններով օրհնուած
Կը հանգչին անթիւ գանկերն ու ոսկորները մեր ազգին
Երեք հարիւր հայ որբերուն, փոքրի՜կ զոհերը Մեծ Եղեռնին։

Ո՜վ նահատակ որբ մանուկներ Անթուրայի,
Զմմառի վանքի Տիրամօր թեւերուն մէջ
Աստուծոյ հայրական հովանիին տակ
Ննջեցէ՜ք դուք անդորր…
Հոգեհանգի՛ստ է այս.
Տէ՜ր, տուր բոլոր որբուկներուն
Եւ մօտակայ ու հեռաւոր եւ այցելող վերապրողած՝
Խաղաղութիւն…



Գառնիկ Բանեան* ...1916ինորբ Գառնիկ Բանեան երբ կը հասնի Անթուրա, Հայերէն անուան տեղ, իբրեւ անձնաթիւ`
հինգ հարիւր յիսունմէկ կ՝ստանայ...1989ին, չ՝մեռնելէն առաջ ան կը պատմէ ինչպէս Մահմետականին ստիպեցին,
հայերէն խօսողը բրտօրէն ծեծեցին, անօթի, ծարաւ հիւանդներուն արիւնամաղձ ու ոխակալ վարուեցաքն,
Վատառողջ ու սովահար մանուկները մատուռին ետեւը թաղեցին, հողը փորող ու ոսկորները ցրուող գիշատիչ գայլերուն թողուցին։

Սթեֆըն Թրոպրիճ*... Ամերիկացի Կարմիր Խաչի Պաշտօնեայ, հասաւ Անթուրայ Անգլիական և Ֆրանսական ազատագրումէն յետոյ, և խօսեցաւ վերապրող երախաներուն:

Հայր Լոփինզ*... 1947... ըստ տեսուչ Հայր Էմիլ Ճոբիին, թէ 1915ին, ուսուցիչներն դպրոցին, Սուրբ Ղազարեան միաբանութեան հայրերը, աքսորուելով վտարուեցան իրենց հին հողերէն, եւ Տիրամօր արձանը Պէլֆրայէն հեռացուցին: 

Միսաք Քէլէշեան*...    Ծնած Լիբանանհայ-Ամերիկացի, մեքենագէտ, պատմաբան:
Սթեֆըն Թրոպրիճ կ՝ըսէ Միսաքին... ՝Օգնեցիր,Որ մագլցիմ հինգ ոտք պատը, եւ ես կարենամ տեսնել այդ տըխուր վայրը...՝
                  
վարդապետներ*...1993ին Սուրբ Ղազարեան միաբանութեան հայրերը վերադարձան Անթուրայ:

Monday, June 27, 2016

Announcing the winner of the 6th “Arthur Halvajian Memorial” Armenian Poetry Competition - Children's category

The winner in the Children's category is:

The Wind and the Pomegranate
by Elizabeth Dovlatyan

The wind snatched the little pomegranate from the tree.
When it fell on the grassy knoll, the relentless wind

forced the little pomegranate to roll up mountains,
down the rocky hills, pass flowers, bushes, and fences.

The wind kept blowing. The pomegranate couldn't
bear the torture. It went through rosebushes.

Thorns cut right through her. Her jewels spilled out.
She could no longer move from the wind.

This was the end
of the little pomegranate… or was it?


Congratulations to Elizabeth. 

Honorable mention to Lorents Assadourian for his poem "Experiencing Vegas".

Many thanks to Shahé Mankerian, Principal, St. Gregory's A. & M. Hovsepian School, Pasadena, California. 



Sunday, June 26, 2016

Mihran H. Azhderian: Things

But this? What
is it? ... And that and that.
All are pirouetting
in a flight.

Oh how I cling
like a bat to any wall
in the void:
to any gossamer...

to a mere dust
of moonlight straw
pirouetting
(Oh how I fail I fall)

in the void.


Mihran H. Azhderian, Fruit Under Leaves,  Howell-North Press, Berkeley, CA, 1946


Saturday, June 25, 2016

Mihran H. Azhderian: Shadows

Here now

mistress clair
de lune
weaving her tune -
ful tuneful wiles.

On land
water and air

(here now)
over night's essential theme.



Mihran H. Azhderian, Fruit Under Leaves,  Howell-North Press, Berkeley, CA, 1946

Friday, June 24, 2016

An author, a book: Mihran H. Azhderian and "Fruit Under Leaves"



Pierrot in Metropolis

Let us
each be
frivolous a pea
or a lettuce.
Planted shallower than the least deep
down down
in middle of town
let's weep.


Let us stand like silly
lettuce
or white lily
'midst the multitude.
And as prelude
to our moist laugh over tears
shed for vain fears


let us
dressed like silly
lettuce
or white lily
be clown
and in the deep
tall town
let's weep.


Mihran H. Azhderian, Fruit Under Leaves,  Howell-North Press, Berkeley, CA, 1946










Monday, June 20, 2016

Honoring Peter Balakian, 2016 Pulitzer Prize Winner for Poetry



Join us to honor

PETER BALAKIAN

June 27, 2016 at 7PM
John Pashalian Hall
Saint Illuminator Cathedral
221 East 27th Street, New York, NY

Book Presentation and Reception


Professor Balakian’s work will be presented by Professor Khachig Tololyan
Reception to follow
Signed copies of “Ozone Journal” will be available.

Monday, June 13, 2016

Յովհաննէս Ասպետ։ Գարնան Կանչ

Գարուն դու նորէն կը վերադառնաս,
Կեանք ու եռանդով.
Կը տոգորես դաշտ ու ձոր,
Բուրեան ծաղիկներով.
Վերստին զգալ կու տաս քու վայելչութիւնը՝
Մեր սրտերը ոգեւորելով։

Իմ կիսաթոյլ զգացումներս կ՛արծարծես,
Բոց ու կայծով.
Օհ, սիրուն գարուն տար իմ պանդուխտի ողջոյնը՝
Իմ հեռաւոր գիւղիս,
Ու իմ կարօտալի աղերսանքիս,
Պատասխան մը տուր։

Իմ բեկուած սիրտը՝ վերակենդանացուր
Սիրով մ՛ուժգի՝ն,
Որ սլանամ, հասնիմ անսպառ իմ սիրոյն
Տենդոտ համբոյրին.
Ա՜խ, յիշեցուր իրեն ալ, որ վերադառնայ
Իր տունը նախկին։

1964 Այնճար

Thursday, June 09, 2016

ԼՕԼԱ ԳՈՒՆՏԱՔՃԵԱՆ: ԱՅՍՕՐ

Այսօր գործս է թանգարան երթալ՝
Բարեւել հոն ապրող գոյները,
լոյսերն ու շուգերը.
մոռնալ անցեալը ու
երեւակայել ապագան։

Այսօր գործս է գիրք կարդալ՝
վերյիշել առօրեան, կեանքը ու հասարակ մարդը.
գրել քերթուածներ ու
ստեղծել նոր գաղափարներ։

Այսօր գործս է ներկել՝
չափել ու կիսել թուղթի էջերը
կատարել վրցինին մենապարը,
նախքան ջուրին հետ սիրաբանութիւնը։

Ինքնանկար մը.
վերացական պատկեր մը.
դիմակ մը.


Այսօր գործս է ստեղծել։


ԼՕԼԱ ԳՈՒՆՏԱՔՃԵԱՆ, Նիւ Եորք
Լոյս տեսած է ՀՈՐԻԶՈՆ գրականին մէջ, Մայիս 2016

Friday, June 03, 2016

Talin Tahajian: No Vacancy by


You say, look at me, and I say,
this is a house, and when you say
that bellboys cannot be counted
and preserved between the folds
of your neck, I say that we should
name the rooms on the sixth floor
after the presses and magazines
and professors who never liked us,
and you mention Little, Brown & Co.
and Dr. Greene, and suddenly
we are coughing colors, and you
tell me that you don’t appreciate
waking up to cold mugs of coffee,
unsweetened because this honey
is stilted with flies, black blood
mushrooming in our peach tea
like storm clouds, and I am sorry
about anemia, lost jobs, living
in a hotel room for fifty-one days,
stale mornings spent taping together
playing cards, turning to you

and pleading, this is a house.


This poem appeared in WordRiot blog.

Thursday, June 02, 2016

Talin Tahajian: IMAGE AS FISHMONGERS

I have seen you as fishmongers
in an effort to forget. Twelve of them

selling thick pearls of meat.

All of them are you. Headless

as prawn. Bass filleted & frozen, muscle
grey as dusk. I know what it is like

to lie naked across ice, feel flesh slice.

I pretend to know.

      • •

I want to know what you passed into my mouth
as you slid upward, chest first. I remember a fisherman

unloading his boat. Herring packed
into a tackle box, snug bodies. Eyes slick,

glossy. Their silver is something I want to ingest.
I bite their eyelids softly, pull them shut.

      • •

There is nothing here
that I want to remember as fact. It is a fact

that every person believes they are more than a god.


That is the part of me you harpooned. Cut your name into.


This poem appeared in Kenyon Review

Tuesday, May 31, 2016

Melissa King: An interview with sisters

The younger’s fidgeting embarrassed the older,
the “good Armenian daughter” in her UCLA sweatshirt,
modest ponytail and disguised eyes.
The dirty orange chili fries were meant to distract us,
give the younger sister something to do
with her paint-flecked, swaying hands
which flung her emotions all across the sticky table
into the ice-cold, air conditioned atmosphere where
it twisted into an apricot thunderstorm
catching us up in it so I couldn’t breathe,
causing her sister to cry tiny tears and whisper
“I can say nothing.”

They were shifty, textured mirrors of one another,
energies moving in tandem,
and private broken windows
into different experiences of survivorship
that only they could look through,
sharing desire across the borders of Armenian-“ness,”
their way of protecting self and sister
from angry alcoholic rants,
sleeping in a cold car out of frustration,
or collapsing, a sudden wild breath
of memory, loneliness, a death in the family,
tortured at not remembering how to play chess,
too intimate to talk about
but so loud the thunder and lightening: “When
is it going to be enough?”

I can say nothing.

Copyright 2016, Melissa King

Monday, May 30, 2016

Melissa King: Akhtamar Effect

Copper, warm, and silent on the wall,
Akhtamar stares east and I write
my academic body, 
thinking of her desperate desire for the other 
that she’s taken as a bridge, and the power
of time travel. 

She looks different here at home, 
frail and insecure with slim hips
not like by the black lake there
where she towers a Soviet warrior woman
over the forested shore and highway,
hands together above her head, looming,
ready to dive, fly in an arc over us
with our raisin buns at a red picnic table,
splash into that wormhole to save 
what remnants are left and bring 
back what was lost and drowned
in forgetfulness, remembrance, and the silences
of so many similar words over and over,
point the way to intimate communion, 
but she still doesn’t, waiting
like she has all these hundreds of years 
obedient and frustrated.
I understand that part.

When I remember the activists’ chant,
I rethink Akhtamar’s mythic patience, 
the waiting and watchfulness of a survivor 
for the crane of justice to hoist it all out of the water.
I raise my hands together over my head, 
in my dining room, where I write, 
My toes grasp sandy rocks under the table. 
I sense her tension 
and put her body into my words.


Copyright 2016, Melissa King


Melissa King is Faculty Chair of the Anthropology Department at San Bernardino Valley College in San Bernardino, California. Her anthropological research has concerned memory of genocide within Armenian American youth activisms in the Los Angeles area. She received her doctorate from University of California, Riverside, in 2013, and has both published and presented her ideas through such organizations as the American Anthropological Association. She has previously published poetry in Anthropology and Humanism