Զոհական։ ԼՈՒՍԱՒՈՐՋԻ ԿԱՆԹԵՂԸ

Սուտակներու, սադերու շամանդաղին մէջ անքոյթ,

Երբ  ամէն  ինչ կը ննջէ գրկած երագ ու խորհուրդ,

Երբ  լիճ, անտառ՝ լըռակեա՜ց, լոյս եւ ստուեր կր մարեն,

Դուն կը քթթիս, շոդակա՜թ , կապոյտներու կամարէն։

Աստուած կախեց զերդ լապտեր քեգ գմբէթէն կապտաւուն.

Ու  Առասպելն  ոսկեղնիկ հայ հանճարին,  հայ  հոգւոյն,

«Լուսաւորչի Կանթեղ»ո՜վ մըկրտեց քեզ խանդագին.

Եւ  հաւատաց, եւ ցանկա՜ց՝  որ երբ աստղերն աղօտին,

Ըմբերանին Բանն ու Երգ, տըժգունի  Յոյսն արնաքամ, 

Եղծին քանդակ, մագաղաթ եւ փեռեկտի Խաչն անգամ,

Դուն երեւիս, դուն նայիս հայ սարերու կատարին,

Դուն առկայծիս, դուն քթթիս հայ  սրտերու խաւարին…։

Եւ որպէսզի դուն ըլլաս եւ ընես մեզ մշտակեաց, 

Գծելով կայքդ ու պարոյկ՝  տեառնադիրն Արագած,

Լուսաւորիչն անդոհին մէջ միշտ բարի,  միշտ արթուն

Ամէն գիշեր հոն մօտի՜կ , ամէն գիշեր հոն հեռո՜ւն,

Արտասուքն իր իւղի տեղ կը կայլակէ լուռ, դողդոջ,

Եւ   մայրն ինչպէս կաթին հետ կը քամէ սիրտն իր ամբոդջ,

Կուտա՜յ, շի՜թ շի՜թ, էութեան իր հոսանուտն՝ հալած լոյս,

Խորհրդանիշ  գորովին,  գոհաբերմանն առ Յիսուս,

Որ հոգիներն առկայծեց, դարեր աոաջ մըթագին.

Եւ վըրայէն դարերուն, ժամանակէն ալ անդին. 

Բացաւ ուղի, հորիզոն, տուաւ ծնծղայ, ալելու, 

Հաւատքն յաւէտ հաւտալու եւ Յոյսն ընդմիշտ յուսալու…։

Անմեղ մանուկ երրեմն  Ես՝  պարուրեցիր  իմ աչքեր. 

Բեւեռներու, մոյթերու տարփոտ տըղայ՝ զիս տարիր 

Ոլորտներուն մըտածման, այժմ  երբ  շուքին  լուսայեռ, 

Մըթաշառայլ խորհուրդի հմայքիդ եմ ծնրադիր,

Կը ներխուժես աղջերուն յոգնաըսպառ. իմ  հոգւոյն

Երեսակներ կը բանաս, կուտաս անոր ձեւ ու գոյն.

Կը դընես հոն կայծդ անշէջ եւ զայն ահա քաշելով 

Գիշերներու մըոայլէն,  նոճիներէն մահախռով,

 

Կը տանիս վե՜ր՝ ամպերէն, կատարներուն սպիտակ 

Ուր չ՚արտասուեր բանաստեղծն երազն իր՝  գէջ լուսնին  տակ. 

Կը տանիս վե՜ր՝ աստղերէն, կը բեւեռես անհունին՝ 

Արեւներով մշտավաո ուր չի մսիր ցուրտ հոգին…

Լուսաւորչին Նայիրեան կանթեղն ընդ միշտ  լուսավառ, 

Դուն լոյսն Յոյսին,  Հաւատքին, դուն ամոքիչ փրկարար, 

Շաղո՜վ, շողո՜վ ողողէ՛ փակ ճամբաներն համօրէն, 

Հագուեցուր մերկն հոգիով, մերկացուր մեղքն իր խորխէն։

Կը սընանիս արցունքով՝  գիտես ի՜նչ է լացն որբին, 

Կը ծռիս խոր վիհերուն՝  գիտես ի՜նչ է մութ հոգին, 

Լուսաւորէ ինչպէս իմ՝ իղձերն ամէն , ամէնուն.

Տուր անհունին բիւր սիրտեր եւ սիրտերուն բիւր անհուն…

 

Գոհար ժըպիտ, արծաթ շիթ, դուն մթութեան աչքն անփակ,

Անկշռելի կշռոյթին եւ կշիռին անքանակ,

էախրնդիր մեկնութեան եւ էութեան անմեկին

Դու լուսեղ մ՛էկ կէտն ու փաստ՝  մեր հոգիին, մեր մտքին.

Վե՝ր տար ինձ հետ իմ ագգն ալ , վե՜ր , ազգիս հետ ազգերն ալ

Մարդիկն ամէն, մոլորեալ մոլորակին այս մըռայլ, 

Բա՚ց ամէնո՜ւն, ամէնո՜ւն, ոսկեծըղի դուռն արծաթ 

Խաղաղութեան երկնային՝  Աստուածներուն գթառատ

Զոհական "Ճրագալոյց"

We mourn the death of Dr. Ikna Sariaslan, a frequent contributor to APP

 Dr. Sariaslan would send a poem every Christmas to the Armenian Poetry Project. 

Our sincere condolences to his family. 

Below is an article and poem shared by Dr. Sarkis Adam. 

ՊՈԼՍԱՀԱՅ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹԵԱՆ ՀՍԿԱՅ ՋՆԱՐ ՄԸ ԵՒՍ ԻՆԿԱՒ։

Ոչ եւս է , Պոլսահայ նորարար բանաստեղծութեան վերջին ներկայացուցիչ Բժիշկ-Բանաստեղծ Իգնա Սարըասլան ․

ՎՇՏԱԿՑՈՒԹԻՒՆ

Սիրտի խոր ցաւով վերահասու եղայ, Պոլսահայ գաղութի բազմաշատ, եռանդուն , հայ մշակոյթի մշակ, վաստակաւոր ու հանրածանօթ բժիշկ-բանաստեղծ, սիրելի բարեկամս Տոքթ. Իգնա Սարըասլանի մահուան գոյժը.

Բժիշկ -բանաստեղծ Իգնա Սարըասլան ,Պոլսահայ նորարար բանաստեղծութեան վերջին ներկայացուիչներէն մէկն էր, իր գեղեցիկ հայերէնով ստեղծագործաց բանաստեղծութիւնները, որոնք մեր գրականութեան պայծառ գոյնը կը փայլեցնէն։
Բանաստեղծութիւնները թարգմանուած են տարբեր լեզուներով։
Ունի գրական–հրապարակագրական վաստակ, նաեւ թարգմանութիւններ։ Գրական-գեղարուեստական ուսումնասիրութիւններով, վերլուծումներով, բանասիրական բնոյթի ուսումնասիրութիւններով աշխատակցած է Պոլսահայ մամլոյ հետ։ Իր բազում աշխատութիւններ մին ալ «Սրբուհի Տիւսաբի Հետքերուն Վրայ», վերնագրեալ ուսումնասիրութիւնն է, որը հրատարակուած է «Մարմարա» օրաթերթի մէջ , 2006 թուականին ։

Առաջին եւ միակ հայագիր հեղինակն է, որ ընտրուած է Թուրքիոյ գրողներու միութեան անդամ, ինչպէս եւ Համաշխարհային « ԲԷՆ» Գրողներու Միութեան անդամ է:
Բժիշկ-բանաստեղծ Իգնա Սարըասլանի Պոլսահայ բանաստեղծութեան պատմութեան էջերու մէջ նորանոր հորիզոններ բացած է։
Եկեք , իր «Մենք Յաւերժութեան Ծառը Եղանք» բանաստեղծութիւնով անգամ մը եւս վերիշենք անոր անմոռանալի վաստակը ։

Իգնա Սարըասլան - Մենք Յաւերժութեաբ Ծառը եղանք

Տառապանքներ - հալածանքներ - մահեր տեսանք
պատառ մը հացի սիրոյն
պուտ մը երջանկութեան համար պայքարեցանք
կարօտներ - առանձնութիւններ
սէրեր - անքուն գիշերներ
յուսախաբութիւններ տեսանք
դարերու հոսանքն ի վեր
դարերու հոսանքն ի վար նաւարկեցինք
փոթորիկները մեզ ճզմեցին ու անցան
պատերազմներ
նահատակներ
մարտիրոսներ տեսանք
ցուրտ հողը մեր տաք արցունքով թրջեցինք
արհաւիրք
կեղեքում
հեծկլտուք - թախիծ տեսանք
սեպ լեռներն ի վեր մագլցեցանք
մեր ապաւինած ժայռերը փուլ եկան
արիւնլուայ գլորեցանք
քաջասիրտ ռազմիկը - նազելաշուք Թամարը տեսանք
թմբուկին ձայնով գինովցանք
սրինգին շունչով վերացանք
խոցեր - կոծեր - բոցեր տեսանք
այրեցանք - փիւնիկ եղանք - վերակենդանացանք
արեւ եղանք -
մայրամուտին կարծեցին թէ մեռանք
արշալոյսով դարձեալ ծագեցանք
հնամենի վանք մը եղանք
ձիւնին տակ կորսուեցանք
ձիւնհալին դարձեալ ցոլացինք
անմահ երգ մը եղանք
կռունկի նման
ճախրեցինք հորիզոնԷ հորիզոն
մշտադալար ծառ մը եղանք
սրտին մէջ երկրագունտին
մեր արմատները մխրճեցինք
եւ աշխարհի չորս ծագերուն
ծիածանի եօթը գոյներով
ծաղկեցանք երակ - երակ
մենք յաւերժութեան ծառը եղանք
29.8.1979

Խոր սրտաբեկութեամբ կը վշտակցիմ հանգուցեալի համայն ընտանեկան պարագաներուն հետ.
Ամէնակալ Տէրը,հանգուցեալին հոգին իր երկնային լուսաւոր օդեաններուն արժանի ընէ, իսկ ընտանեկան պարագաներուն ալ հոգւոյն սրբոյ մխիթարութիւն պարգաեւէ.
Աստուած հոգին լուսաւորէ.
Յիշատակն արդարոց , Օրհնութեամբ Եղիցի եւ Վաստակն ապրողաց օրհնեալ եղեցի Ամէն:

Տօքթ.Սարգիս Ատամ
Գերմանիա

ԻԳՆԱ ՍԱՐԸԱՍԼԱՆ: ՈՐԲ ՕՐԵՐ ԲՈՐԲ ՏՈՂԵՐ

Ռ. Հատտէճեանի կարօտով

Քանի կաղանդ ապրեցանք

Քանի կաղանդ - դառն ու ոգեւոր

«Առաստաղ»ին տակ

Կամ «Առաստաղին Միւս Կողմը»

Մոմերու նման պլպլացող յոյսերով

Լուսազարդեցինք պճնուած տօնածառը

Եղեւինին ճիւղերուն կախեցինք

Մեր անաւարտ զրոյցները

Քու լուսայորդ տաղանդդ - ձիրքերդ ու «Վաստակ»դ

Քու յաւերժական լաւատեսութիւնդ

Հազարումէկ խոչընդոտը յաղթահարող կորովդ

«Օրագրիդ Տասնըհինգ Էջեր»ուն քով ամանորեայ «Հաշուեփակ»դ

Բազմագոյն «Յուշատետր»երդ

Միշտ անթերին պահանջող բծախնդրութիւնդ

Եւ քու յուզիչ բացակայութիւնդ

Վերջապէս

Անդրադարձանք թէ ամանորը «Բառասխալ» մըն էր

«Մարդոց Մեծութեան եւ Խեղճութեան Մասին»

Տասնեակներով կաղանդի քերթուածներուս մէջ

Այս առաջինն է որ

Դուն պիտի չկարենաս կարդալ

Որբ օրերու այս բորբ տողերը

Մինչ ես անճար

Ի զուր պիտի սպասեմ քու տպաւորութեանդ

Անվերադարձ օրերը որքան առանձին են հիմա

Եւ Թարապիոյ ծովափը որքան ամայի

ԻԳՆԱ ՍԱՐԸԱՍԼԱՆ

Դեկտեմբեր 2025

Իգնա ՍԱՐԸԱՍԼԱՆ: ԲԱՌԵՐՆ ԱԼ ԿԸ ՅՈԳՆԻՆ

Բառերն ալ կը յոգնին
Դարերու բեռը շալկած
Բառերն ալ կը մաշին
Յոգնաբեկ թել թել կը թափին

Ժամանակի ապերախտ յորձանքին հետ
Կը կորսնցնեն իրենց իմաստն ու փայլը անհետ

Սերունդներու ժառանգն են բառերը
Բիւրաւորներու բերրի բերքն է բառերու բեռը

Բառերն ալ յաճախ կը յոգնին - կը մաշին
Կþառանձնանան - կը մոռցուին
Բառարաններու էջերուն կþապաստանին
Հոն կը հանգչին - կը ննջեն
Մինչեւ որ օր մը գրիչ մը զանոնք
Վերստին կեանքի կոչէ

Բառերն ալ կը յոգնին - կը մաշին
Միայն երկու բառ ժամանակին կը դիմադրեն
Միշտ նոր - միշտ ամրապինդ
Մին «յոյս»ն է - միւսը «սէր»ը




3.11.2025 «Մարմարա»

ԻԳՆԱ ՍԱՐԸԱՍԼԱՆ: ԶԱՏԿԻ ՊԱՏԱՐԱԳ ՄԸ

Կը ղօղանջեն զանգակները
Համաչափ կը շարժին քշոցները
Կը ցնծան ծնծղաները ցնծութեամբ
Կը խնկարկեն բուրվառները հրավառ
Կը ղօղանջեն
Կը ղօղանջեն զանգակները վերամբարձ

Գմբէթէ գմբէթ կ՛արձագանգէ Կոմիտաս
Կամար է կամար կ'արձանանայ Կոմիտաս
Կը պատարագէ Շահան Սրբազան Սվաճեան
Կը քարոզէ Շնորհք Պատրիարք Գալուստեան
Կը հնչէ քառաձայնը Կոմիտասեան
Երգչախումբը կը վարէ Նուպար Գարիպեան
Ժիրայր Ասլանեանցի կախարդիչ մատները
Կը պարեն երգեհոնի ստեղնաշարին վրայ
Եւ իր հոյակապ առոգանութեամբ
Աւետարանը կը կարդայ
Տարօն Քահանայ Սիրականեան

Զանգակները կը ղօղանջեն վերամբարձ
Խնկաբոյր նուագը քշոցներու — ծնծղաներու
Կը ծփայ քուլայ —քուլայ
Կը տարածուի ալիք — ալիք
Եւ իր հիասքանչ ձայնով աննման
Մեզ կը վերացնէ Գէորգ Պօյաճեան

Կարօտի
Կարօտի զանգակները դեռ կը ղօղանջեն վերամբարձ

ԻԳՆԱ ՍԱՐԸԱՍԼԱՆ
«Մարմարա» Ապրիլ 10, 2025

ԻԳՆԱ ՍԱՐԸԱՍԼԱՆ: ՀԱՄ

Դուք բանջարեղէններուն համը գիտէք
Դուք կանկառին — կարոսին    — կաղամբին
Դուք վարունգին —շոմինին —ստեպղինին համը գիտէք
Մինչդեռ անոնք
Բանջարեղէնները ` հողին համը գիտեն

Դուք ձեր ապրած սէրերուն համը գիտէք
Մինչդեռ բանաստեղծները
Դեռ չապրուած - դեռ չծաղկած սէրերուն
Դեռ չխոստովանուած գաղտնի սէրերուն համը գիտեն
Բանաստեղծները վերջացած – փշրուած
Չսպիացած սէրերուն համը գիտեն

Բանաստեղծները գիտեն թէ
Կղզի մը եթէ ուրիշ կղզիի մը սիրահարի
Երբեք պիտի չկարենայ ողջագուրուիլ
Իր սիրելիին հետ
Բայց բանաստեղծները
Այդ անկարելի սիրոյ
Այդ անկարելի համբոյրին համն ալ գիտեն

ԻԳՆԱ ՍԱՐԸԱՍԼԱՆ

Լոյս տեսած է Նոր Մարմարայի մէջ՝ 24.3.2025

Հայ­կա­նուշ ­Մառք Գիրք մը հեղինակ մը "Կեանքն ու Գործը"

 

ԾՈՒԼՈՒԹԵԱՆ  ՊԱՀԵՐԷՍ

Ուզեցի որ արեւ ըլլամ

    Մուխը խեղդեց զիս -

Ուզեցի որ բոցը ըլլամ

    Հովը մարեց զիս :

Հ . Մ .

ԾՈՒԼՈՒԹԻՒՆ

Չխլրտի ոչի՛նչ սրահին մէջ։ Եւ ծաղկամանները նիրհեն յոգնած վարդերով : Դաչնամուրին լարերը չտան ո՛չ մէկ երազ, ու չօրօրուի՜ ոչ մէկ իր: Հովը կենայ , եւ, Հովբեկները իյնան ուղիղ ծալքերով ։ Ժամացոյցին թիք թաքն ալ սառի՜։

Չխլրտի ոչի՜նչ սրահին մէջ : Մեղմ բոյրերը մահանան : Ժամանակը չսահի՜ , եւ աչքերը չնայի՜ն : Չխլրտի՜ ոչ մէկ իր : Եւ մրափը ծածանի , դանդա՜ղ, սրտի մը վրայ։



ՕՏԱՐԱՑՈՒՄ

Երա՜զս, երբեﬓ կը տանին քեզ ինձմէ հեռու, տափաստանի մը մշուշին մէջ, սարաւանդի մը արեւին տակ, կամ այլուր:
Կը յածիս ջուրի եզերքներուն վրայ, հրուանդաններու ծայրը, շամբերու ստուերներով վերջացած:
Երա՜զս, ի՜նչքան աղուոր ես ջուրի եզերքներուն վրայ,  հրուանդաններու ծայրը, շամբերու
ստուերներով վերջացած:
Բայց և, Երա՜զս, դուն այն ատեն ի՛մս չես...

ԼԻՃԸ

Լիճ մըգիտեմ ես , տարակայ , մենիկ ու լռին:
Մանուշակները կ'անտառեն անոր եզրերը , եւ իրենց խորհուրդներով կը
մթնցնեն զայն :
Մարդկային աչք մը չի ծակեր բնաւ անոր խորութիւնը , եւ Հովը , այն
կողմերէն անցած ատեն, չի վրդովեր զայն իր լիզումներով։
Այս այն լիճն է , որուն մէջ , մութին, իրենց արցունքներէն շիթ մը ձգելու
կ՛երթան բոլոր սիրտերը որ կը հեծեծեն։

Շնորհակալութիւն Տոքթ. Թամար Պոյաճեանին որ գիրքէն էջեր հայթայթեց

Հայ­կա­նուշ ­Մառք - Quote for the month of....

մարդ չի գիտէր,
հովը չի գիտէր ծովը չի գիտէր
երկինք չի գիտէր
հոն՝
ուր երազ մը թաղեցի

«Հսկում»

Զաւէն Պիպեռեան: ԸՍԻ-ԸՍԱՒ

Click here for the audio recording read by Nora Baroudjian

Կաղանդ է կ'ըսեն կոր, ըսի,

Ի՞նչ ընեմ, ըսաւ,

Բան մը մ'ըներ, ըսի,

Բան մը չեմ ըներ կոր, ըսաւ,

Ինչո՞ւ չես ըներ կոր, ըսի,

Ինծի՛ ինչ, ըսաւ,

Դուն մարդ չե՞ս, ըսի,

-Չեմ գիտեր, ըսաւ:

Մեզմէ չե՞ս, ըսի,

Ի՞նչ գիտնամ, ըսաւ,

Ի՞նչ գիտես, ըսի,

Ուտել գիտեմ, ըսաւ,

Ի՞նչ կ'ուտես, ըսի,

Ի՞նչ որ գտնամ, ըսաւ,

Ինչո՞ւ կ'ուտես, ըսի,

Ապրելու համար, ըսաւ,

Ինչո՞ւ կ'ապրիս, ըսի,

-Չեմ գիտեր, ըսաւ:

Հարցուր, ըսի,

Որո՞ւ հարցնեմ, ըսաւ,

Խիղճիդ հարցուր, ըսի,

Խի՞ղճը ով է, ըսաւ,

Դո՞ւն ով ես, ըսի,

-Չեմ գիտեր, ըսաւ:

Ծնունդ է կ'ըսեն կոր, ըսի,

Ո՞վ ծներ է, ըսաւ,

Փրկիչը, ըսի,

Ետիգուլէ է, ըսաւ,

Աս ուրիշ փրկիչ է, ըսի,

Չեմ ճանչնար, ըսաւ,

Երջանի՞կ ես, ըսի,

-Չեմ գիտեր, ըսաւ:

Ո՞ւր պիտի երթաս, ըսի,

Ե՞րբ, ըսաւ,

Կաղանդին գիշերը, ըսի,

Ո՞ւր երթամ, ըսաւ,

Ո՞ւր կ'երթաս, ըսի,

Կամուրջին տակ, ըսաւ,

Ի՞նչ ընելու, ըսի,

Քնանալու, ըսաւ,

Ինչո՞ւ կը քնանաս, ըսի,

-Չեմ գիտեր, ըսաւ:

Դրամ ունի՞ս, ըսի,

Չունիմ, ըսաւ,

Ինչո՞ւ չունիս, ըսի,

Չեն տար կոր, ըսաւ,

Աշխատէ, ըսի,

Գործ չկայ, ըսաւ,

Ինչո՞ւ չկայ, ըսի,

-Չեմ գիտեր, ըսաւ:

Ժամ երթանք, ըսի,

Ի՞նչ ընելու, ըսաւ,

Տօն է, ըսի,

Ինծի՞ ինչ, ըսաւ,

Կ'աղօթենք, ըսի,

Ինչո՞ւ աղօթենք, ըսաւ,

-Չեմ գիտեր, ըսի:

Մնաս բարով, ըսաւ,

Երթաս բարով, ըսի, 

Օդը աղուոր է, ըսաւ,

Ո՞ւր կը տեսնամ քեզ, ըսի,

Ամէն տեղ, ըսաւ, 

Մինչեւ ե՞րբ, ըսի,

Մինչեւ մահ, ըսաւ,

Պիտի մեռնի՞ս, ըսի,

Օր մը, ըսաւ,

Ինչո՞ւ համար, ըսի,

Ե՜ս գիտեմ, ըսաւ: 

1945, Պոլիս 

I Said...He Said

They say it's New Year's Eve, l said

What am l supposed to do? He said

Nothing, l said

I don't intend to do anything, he said

Why aren't you doing something? l said

It doesn't concern me, he said

Aren't you a human being? I said

I don't know, he said

Aren't you one of us? I said

I don't know, he said

What DO you know? I said

I know how to eat, he said

What do you eat? I said

Whatever l find, he said

Why do you eat? I said

To live, he said

Why do you live? I said

I don't know, he said

Ask, l said

Who? He said

Ask your conscience, l said

Who is 'conscience'? He said

Who are YOU? I said

I don't know, he said

They say it's the Holy Birth [Christmas], l said

Who's born? He said

The Saviour, l said

It's the one in Yedikule, he said

This is another saviour, l said

I don't know him, he said

Are you happy? I said

I don't know, he said

Where are you going? I said

When? He said

On New Year's Eve, l said

Where am l supposed to go? He said

Where are you going now? I said

Under the bridge, he said

What for? I said

To sleep, he said

Why do you sleep? I said

I don't know, he said 

Do you have money? I said

I don't have any, he said 

Why? I said

I'm not given any, he said

Work, l said

There are no jobs, he said

Why? I said

I don't know, he said

Let's go to church, l said

What for? He said

It's a holiday, l said

It's got nothing to do with me, he said

We'll pray, l said

Why do we have to pray? He said

I don't know, l said

Goodbye, he said

Goodbye, l said

The weather is nice, he said

Where am l likely to see you again? I said

Everywhere, he said

Until when? I said

Until death, he said

Are you going to die? I said

One day, he said

Why? I said

I know why, he said

Translated by Z.T. Balian

 Zaven Biberyan (Armenian: Զաւէն Պիպեռեան; 1921 in Istanbul, Turkey – October 4, 1984) was an Armenian writer, editor, and author from Turkey.

Զահրատ: ՓՈԽԱՐԷՆ

Տայի ինչ որ ուզէիր
խա՞նդ ուզէիր ա՛ռ ըսէի—ծովու չափ—
Խանդաղատա՞նք—պարուրէի քեզ անսահման գորովով —
Լո՞յս ուզէիր—ոտքիդ տակ արեգակներ շարէի —
Խաղաղութիւն թէ ցանկայիր—երկինքէն հազար ու մէկ 

ծիածանով անցքիդ համար կերտէի։

Տայի ինչ որ ուզէիր
Ինչ որ կրնաս դեռ ուզել։

Յո՞յս ուզէիր—երա՞զ—պատրա՞նք—ինքս լեցուն եմ այնքան,
Որ ոչ թէ քեզ այլ տիեզերք մը յորդելու կը բաւէ,
Առ ըսէի—որքան կ՛ուզես—որքան կրնաս—աւելի—

Փոխարէն
Ազատութիւն—ազատութիւնս տայիր։

Quote for the month of November

Երկինքը ծնրադրեց

            Ծովուն հետ համբուրուեցաւ

                    Համբոյրը հորիզոն կոչեցին։

Իգնա Սարըասլան

Իրմա Աճեմեան: ՄՈՄԵՐՈԻ ՏԱԿ

Այն օրը երբ լեռները ձոր, ձորերը լեռ կը դառնան.

Այն օրը երբ գարնան սիւքը սառ կը կտրի իր վրայ,

Այն օրը երբ ամէն էակ իր պատեանը կը պատռէ,

Այն օրը երբ մանուկները երջանկութեամբ կը խայտան,

Այն օրը երբ ձեր մեծ մայրը հիւսքը ձգած կը խորհի,

Այն օրը երբ պատուաւորը անպատիւէն կը զատուի,

Ու դուն ինչպէս անցեալին մէջ ապագային ալ լման,

Միսէն կտոր, սրտէս աւիշ ու մատներէս գուրգուրանք,

Եւ սւչքերէս ողջ աշխարհը նայուածքով մը կը գողնաս՝ 

Ես կը թողում իմ աշխարհս ջուրերու պէս միալար,

Ես կը թողում իմ օրերս լեոներու ղէմ ձիւնապանծ

Ու կը սկսիմ իմ պայքարիս՝ լոկ մարդկութեան նահատակ.

Ու կը սկսիմ տէր դառնալու ստացուածքիս գողցուած,

Հոն մոռցուած հին ցաւերուս դէմ մոմ մը վառելով 

Կաթիլ-կաթիլ ես կը հալիմ 

Հագար մոմի լոյսին տակ դեղնոտած։

«Գեղարղ» Սուրիահայ տարեգիրք

Գ. գիրք, Հալէպ, 1985

Զահրատ։ ԿԱՏՈՒԻ ՄԸ ՅՈՒՇԱՏԵՏՐԻՆ

Եթէ թաղին մէջ տասը կատու կայ
Մէկ հատը դուն ես
Եթէ թաղին մէջ հարիւր կատու կայ
Մէկը նորէն դուն

Սակայն այս անգամ հարիւրէն մեկն ես
Իսկ շոյանքիս տակ լոկ մէկ հատ կատու
Հարիւրին հարիւր
Այդ կատուն դուն ես

Ռուբէն Սեւակ։ Անոնք որ Կուգան

 — «Ահա մենք կու գանք — կ՚ըսեն անո՛նք որ

Կու գան, չէ՞ք լսեր տրոփիւնն ահաւոր —

Մութը շնչելէն աչքերնիս կուրցած

Ու արեան հոտէն ռնգունքնիս լայն բաց։

«Ահա մենք կու գանք, ուսով հրելով

Մեր Ցաւին Անիւը դարահոլով,

Երկրագունտիս վրայ, խաւարին մէջէն,

Բոլո՛ր անոնց վրայ որ դեռ կը շնչեն…։

«Ահա մենք կու գանք, ահեղակորով

Մեր Յոյսին կռանիթ գարշապարներով

Խօսեցընելու անանո՜ւն կորած

Գերեզմաննոցներն համայնատարա՜ծ…։

«Ահա մենք կու գանք ու մենք՝ նզո՛վքն ենք,

Ու խաւարին մէջ մխուած տէ՛գը նենգ.

Վրէժներու հիդրան ենք փայփայելի,

Մե՜նք, սարսափահա՜ր ու սարսափելի…։

«Մենք՝ հին ուխտերու նո՛ր ուխտագընաց

Մենք՝ Սուսերը բիրտ ու Գիրքն օրինաց.

Մենք՝ Ցասման ջրվէ՛ժը սարի կողէն.

Մենք՝ Աղջամուղջի ծընունդ լուսեղէն…։

«Ձե՛զի՝ որ քերծուած մեր մորթերէն ձի՛գ

Հարսնիքի, Մեղքի վրաններ կառուցիք…

Ու Ձե՛զ՝ եւրոպեան դիք որ շնագին

Սակարկեցիք մեր արեան լռութեան գին…։

«Ձեր սրտին դռնե՛րը փակեցէք խուլ,

Սուրե՜ր սըրեցէք, սըրեցէք զանխո՜ւլ,

Սրեցէ՛ք ձեր խղճին վրայ քարացած,

Ու ատամներուն վրայ ձեր զաւակաց…։

«Ահա մենք կու գա՜նք, հովերուն մէջէն

Չէ՞ք լսեր ոսկրեր որ կը շշնչեն…։

Ամէնքս ալ զազիր դիակ, խոռոչ գանկ,

Ահա մենք կու գանք, ահա մենք կու գանք…»։

Ռուբէն Սեւակ «Կարմիր Գիրքը» Ջարդի Խենթը, Բեմական Մենախօսութիւն

Մատթէոս Զարիֆեան։ ԴԵՌ ՉՀԱՍԱԾ...

Դեռ չըհասած այն մութ հեռուն,

Արցունք տեսայ իր աչքերուն...

        Մըտերմօրէն

        Ըսի իրեն՝

        Թէ պէտք չէ՛ լայ -

        Սիրե՜լ կ՚երթայ...

Եւ ուզեցի ժպտի՜լ, խնդա՜լ՝

Բայց իրե՛ն պես լացի ե՛ս ալ... ։

Ատրինէ Տատրեան: ՎԻԷԹՆԱՄՑԻՆ

Աչքեր մթին

  կեանքի եզրին

ծուռ բերաններ

  խորշոմ ճակտին

յօնքեր դարձած

  ու քէն ըրած

իրենց սրտին

  պայքար անզէն

  անհաւասար

  կռիւ

  ցրիւ:

 

Ունի սակայն,

  սիրտը յուզող

  հերոսութիւն

  ու լեռներու

  մացառներու

  ապառաժին

  վիէթնամցին...

 

Մահը իրն է

  մահը խրոխտ

  մահը խորհուրդ

  հայրենիքին

  փրկութիւն

  վիէթնամցին,

 

Հպարտ է ան

  վիէթնամցին

  Հերոսացած,

Արեւներէն ուժը առած

  վիէթնամցին...

սիրտն է ազնիւ

բազուկն է յաղթ

հողով յուռթի

կրնայ կռուիլ

Վարդանի պէս

Վիէթնամցին

Վահանի պէս

հալածողին

  ինկած սուրին

  չըլլար գերին

  վիէթնամցին:

 

Թող ամչնան

անոնք որոնք՝

փոքր են սրտով

եւ կը չափուին

փոքր ազգի մը

մեծ այդ սրտով:

 

  Լայն ճակատով

  սեւ քու մորթով

  փայլուն աչքով

  վիէթնամցի՛...

  լաւ կը ճանչնամ

  քու կռուողի

  քու հերոսի

           սի՛րտդ

  վիէթնամցի...

  լաւ կը ճանչնամ

  տոհմդ հերոս

  իմ տոհմիս պէս

  որ միշտ գիտէ

          մեռնի՛լ...

  հերոսօրէն

  նոյնքան սակայն,

          ապրիլ...

          ապրիլ:

Ատրինէ Տատրեան

 Լոյս տեսած է «Պայքար» (Պոլիս), 11 Յուլիս 1968

 

ԻԳՆԱ ՍԱՐԸԱՍԼԱՆ։ Տարի մըն ալ

 Տարի մըն ալ

Վախերով -- վատերով -- վէրքերով

Ջանացինք ապրիլ

Քանի հոգի էինք

Քանի հոգի մնացինք

ԻԳՆԱ ՍԱՐԸԱՍԼԱՆ

26.12.2022

Սիամանթո։ Ափ մը մոխիր՝ Հայրենի տուն

ԱԿՆԱՅ ՅԻՇԱՏԱԿԻՆ


Ա

Աւա՜ղ, ապարանքի մը պէս մեծ էիր եւ շքեղ,
Ու ես երդիքներուդ սպիտակ կատարէն,
Աստղածորան գիշերներու յոյսին հետ,
Վարէն, ահեղավազ Եփրատին կ'ունկնդրէի...։

Բ

Արցունքո՜վ, արցունքո՜վ լսեցի որ աւերակ առ աւերակ,
Քու լայնանիստ պատերդ իրարու վրայ կործանեցին,
Սարսափի օր մը, կոտորածի օր մը, օր մը արիւնի...
Զքեզ եզերող պարտէզիդ ծաղկըներուն վրայ։

Գ

Ու մոխրացա՜ւ այն սենեակը կապոյտ,
Որուն որմերուն ետեւ եւ գորգերուն վրայ,
Իմ երջանիկ մանկութիւնս կը հրճուէր,
Եւ կեանքս կ'աճէր եւ հոգիս իր թեւերը կ'առնէր...

Դ

Փշրեցա՞ւ, ուրե՛մն, այն հայելին ոսկեծիր,
Որուն եթերային խորութեանը մէջ,
Երազներս, յոյսերս, սէրերս եւ կամքս կարմիր,
Տարիներով, մտածումիս հետ, ցոլացին...

Ե

Ու բակին մէջ երգող աղբիւրը մեռա՞ւ,
Ու կոտրտեցա՞ն պարտէզիս ուռին եւ թթենին.
Եւ այն առուակը որ ծառերուն մէջէն կը հոսէր,
Ցամքեցա՞ւ, ըսէ՛, ո՞ւր է, ցամքեցա՞ւ, ցամքեցա՞ւ...

Զ

Օ՜, այն վանդակին կ'երազեմ յաճախ,
Որուն մէջ գորշագոյն կաքաւս, առաւօտուն,
Արեւածագին հետ եւ վարդի թուփերուն դիմաց,
Զարթումի Ժամուս ՝ յստակօրէն կը կարկրչէր...։

Է

Հայրենի՜ տուն, հաւատա՜ որ մահէս յետոյ
Քու աւերակներուդ սեւին վրայ՝ իմ հոգիս,
Պիտի գայ, որպէս տատրակ մը տարագիր,
Իր դԺբախտի երգն ու արցունքը լալու...

Ը

Բայց ո՜վ պիտի բերէ, ո՜վ պիտի բերէ, ըսէ՛,
Քու սրբազան մոխիրէդ ափ մը մոխիր,
Մահուանս օրը, իմ տրտում դագաղիս մէջ՝
Հայրենիքս երգողի իմ աճիւնին խառնելու...։

Թ

Ափ մը մոխի՜ր աճիւնիս հետ, Հայրենի տուն,
Ափ մը մոխի՜ր քու մոխիրէդ, ո՞վ պիտի բերէ,
Քու յիշատակէդ, քու ցաւէդ, քու անցեալէդ,
Ափ մը մոխիր... իմ սրտիս վրան ցանելու...։

Գիրք մը - հեղինակ մը՝ Զահրատ ԲԱՐԻ ԵՐԿԻՆՔ

Չար բաներ

Գացէք ըսէք չար բաներուն որ չըլլան

Որ չըլլայ թէ պատահին

Կամ երբ ըլլան հեռու մնան մեր այս պզտիկ աշխարհէն

Համն ու հոտը խաթարելու չհասնին

Չար բաներուն բարև ըսէք մեր կողմէն

Ըսէք գիտենք թէ անոնք կան ու միշտ կրնան պատահիլ

Ըսէք գիտենք թէ կրնան

Օր ցերեկով մութ գիշերով յանկարծակի գալ մեզի

Բայց դուք ըսէք չար բաներուն որ չըլլան

Որ չըլլայ թէ պատահին

Կամ երբ ըլլան հեռու մնան մեր այս պզտիկ աշխարհէն

Քանի որ դուք չէք գիտեր ինչ

Քանի անոնք չեն գիտեր ինչ

Սէր ու սիրով

— Մերթ կենսուրախ — շաղ ու շողով

— Մերթ յուսաբեկ—ահ ու դողով —

Շիւղ շիւղի

Շիներ ենք մենք մեր աշխարհը լոյս օրերու հիւրընկալ —

—Պզտիկ աշխարհ մը որ հազիւ հազ կրցեր է պարտկել

Մեր պզտիկ կեանքն ու մեր անդորրը ջերմիկ—

Այս բոլորը գացէք ըսէք չար բաներուն — և ըսէք

Որ չըլլայ թէ պատահին —

Երբ պատահին հեռու մնան մեր այս տաքուկ երդիկէն

Համն ու հոտը խաթարելու չհասնին

Զահրատ «Բարի Երկինք», Իսթանպուլ 1971

Our inspirations: Daniel Varoujan 20 April 1884 – 26 August 1915 and his spouse Araksi, circa 1913

We honor his memory on his birthday. Varoujan perished during the Armenian Genocide.