ԶԱՒԷՆ Գ. ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ: ԲԱՐԵՒ ԲՈԼՈՐԻՆ

Առաւօտ կանուխ երբ որ արթննաս,

Բարեւ ըսէ դուն՝

Անխտիր մարդկանց,

Բարեւ ըսէ դուն

Արեւին, հովին,

Եւ գործի գացող անխոնջ բանուորին:

Առաւօտ կանուխ երբ որ արթննաս,

Բարեւ ըսէ դուն՝

Երգող թռչունին,

Բարեւ անձրեւին

Ծաղիկին, ծառին,

Փողոցը մաքրող աւելածուին:

Բարեւ ըսէ դուն,

գիշերուայ լոյսին

Որ մինչեւ առտու հսկեց ճամբորդին,

Բարեւ ըսէ դուն,

բեռնատար կառքին

Որ հաց կաթ բերաւ զարթնող քաղաքին:

Միայն մի մոռնաք՝

Ոհ բարի մարդիկ

Բարեւ ըսէք դուք՝ բարեւ իրարու,

Լոկ պարզ բառ մըն է սիրոյ բանալին,

Հոգի խնդացնող իրար միշտ կապող՝

Սիրտ սրտի բերող եւ ուրախացնող:

Ախ, մի զլանաք մէկ բարեւ տալու

Բարեւի փոխան՝ ժպիտ՝ խինդ տալու,

Բարեւ, սուրբ բառն է՝

Երբեք մի մոռնաք,

Ամէն առաւօտ երբ որ արթննաք

Բարեւ ըսէք դուք

Ձեր մօր ու զաւկին,

Ծանօթ դէմքերուն ու անծանօթին

Բարեւը ըլլայ կեանքի բանալին:

ԶԱՒԷՆ Գ. ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ

Aida Zilelian: Elegy for What I Cannot Write

I never wrote a poem about war.
As a child every storm shook
the walls of my home.

I never wrote a poem about war.
In classrooms I read the scene of Juliek
playing his violin in the Giewitz snowfall.

I never wrote a poem about war.
At six, I was given thick-bound books filled with
pages of my decapitated poets.

I never wrote a poem about war.
All my dears are toiling, fervent
as they cry out the death tolls of children.

I never wrote a poem about war.
I haven’t the right. How can I ever know
those sorrows. I dare not try.

I never wrote a poem about war.
Not even today when a cellist played
K[h]atchaturian on a pile of wreckage in Beirut.

I’ll never write a poem about war.
What can I say that hasn’t been said,
when I’m silenced into prayer for the dead
and the dying.



Aida Zilelian lives in New York City. This poem appeared in Decelaration.

Զաւէն Գ. Գրիգորեան: ՈՂԲԵՐԳ ԼԻԲԱՆԱՆԻ ԴԺՈԽԱՅԻՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ

Կ’ողբամ Լիբանան՝ կ’ողբամ դառնագին
Մահդ ահաւոր սուգդ մոլեգին,
Պայծառ Ապրիլեան սեւ օրով խաւար,
Զէնքեր ու թանկեր՝ լաճեր կռուարար,
Քաղաք՝ դաշտ իջան որպէս փրկարար
Ու կեանքդ դարձաւ մութ դժոխք վթար:
Կ’ողբամ Լիբանան հոգիդ բարերար
Թէ քանդեցին քեզ մարդիկ խելագար,
Այրեցին սիրտըդ կտրիճներ յիմար,
Փլեցին տունըդ՝ պարտէզըդ դալար,
Լռեց մզկիթը՝ սրբազան տաճար
Եկեղեցիի աղօթքներն հազար,
Մարդը այլեւս ապրիլ չէր կրնար,
Ուր օրէնք չըկար,
Ուր աղօթք չըկար,
Ուր անձրեւի պէս ռումբեր կը տեղար:
Կ’ողբամ Լիբանան կեանքըդ բովանդակ
Ուր մարդը դարձաւ շատ աժան ապրանք,
Եւ դուն կամակար դիւր ծախուած դիակ,
Օտար ոյժերու վաճառուած մուրհակ:
Կ’ողբամ Լիբանան՝ գիրքերըդ հազար,
Լոյսի աղբիւրներ՝ գիրքեր գիւտարար,

Գիրքերըդ սիրոյ՝ կեանքի, գիտութեան,
Գիրքերըդ փարոս՝ վառ եղբայրութեան,
Որ ամբողջութեամբ աւազակներէ՝
Օր ու ցերեկով կողոպտըուեցան,
Մայթերու վրայ աժան ծախուեցան,
Անարգըուեցան ու պղծըուեցան,
Գիրքեր՝ յոյսի ու հաւատքի,
Գիրքեր՝ անգին ու սրբազան:
Կ’ողբամ Լիբանան երկիրդ մարմանդ,
Ուր մարդը կ’ապրէր ուրախ ու զուարթ,
Ուր ազատ խօսքը՝ պատիւ էր մարդուն՝
Իսկ մամուլը քաջ՝ լոկ ճշմարտութիւն:
Կ’ողբամ Լիբանան՝ հոգիդ մարդկային՝
Ժողովուրդըդ ջերմ՝ հողըդ թանկագին,
Հողըդ բարեբեր մայր Լիբանանի,
Հողէդ որ ծնան հանճարներ բարի՝
Բայց քանդեցին քեզ՝ մարդիկ նողկալի,
Հողըդ հերկուեցաւ ժահրոտ կապարով
Ու շաղախուեցաւ հէգ ժողովուրդի՝
Կարմիր արիւնով:

Կ’ողբամ Լիբանան մայրերդ բոլոր
Որոնք սեւ հագած կ՚ողբան քեզ այսօր,
Կ’ողբան զաւակներն որ կեանք չունեցան
Կեանքի պարտէզէն ծաղիկ քաղուեցան
Մատղաշ հասակի երազ չապրեցան:

1976

Զաւէն Գ. Գրիգորեան, Աթէնք, 2021

Tina Demirdjian: ORANGES FROM THE BOSPHORUS

Click here for the audio recording by Tina Demirdjian 

She fed me oranges and my worries went away
on the road from the Bosphorus
I spit the seeds out the window
of the small white car
speeding down the mountain
at fifteen I planted my memory
there on the dirt road
and found the beginning of where
my skin was born
on the hands of all my grandmothers

waving to me on that dirt road;
shouting their stories in the wind
so I can hear their echo
even in the speeding car,
and carry voices in my pocket
eating oranges
laughing and telling jokes
in another language,
and smiling each time

I see an old woman reminding me
of all my grandmothers
and all their sad eyes staring
at me, watching me leave
the land where they were born;
hoping I take a piece of them
with me to remember when I am old.

1999

Diana Der Hovanessian: Four fawns

Click here for a recording of this poem read by the author, Diana Der-Hovanessian

We were the first humans seen by those
three on the dirt road near Crane's
beach. More innocent than tame
they mistook us, holding hands,
for something four legged
like them, and allowed
us to walk close.

We reached nearer, near
their wilderness. They did not stir
until one bounded off
half leaf, half bird.
The others followed, disappeared
into the trees. And we became
two bipeds instead of one deer.


Diana Der Hovanessian, from Songs of Bread, Songs of Salt

Perla Kantarjian: It’s May in Lebanon and the Figs Are Deciding on Their Sweetness

The loquats have ripened, the sea is showing off.
If you’ve been here you’ll know that something
in the air keeps us more alive than dead, breathing
in a perpetual summer, breathing out dates and names.
But the season cannot cover the killing
that the ceasefire forgot to stop.
I tried to enter summer, I did.
I bought the sandals. I washed the white dress.
My mind goes instead to the 2659 of us killed in the villages,
in the hospitals, in the cars since March,
since the second war, the third, I have lost count,
who would have been dipping janerek in salt too now,
their fingers stained purple from the mulberries,
their summer clothes still folded, waiting to be wrong.

– Perla Kantarjian

Alan Whitehorn: Siroun's Lament

In a remote Anatolian field somewhere that I do not know;

upon unmarked graves of the dead, I hope flowers do grow.

In the beginning, only suffering and endless tears were sown,

but as decades passed, love and understanding have also grown.

From one small child standing helpless and ever so frail,

and, despite a nation refusing to admit the ghastly tale,

a family somehow has been nurtured with love and respect,

and within the diaspora, a better life has come to expect.

We are children and grandchildren of the genocide,

but are now citizens of the world, we do decide.

We cannot ignore other peoples’ suffering and pain,

whether amidst a remote desert or tropical rain.

The children of the genocide do live;

most recover, and some even forgive.

But we shall never forget

the torment that was beget

in the arid, Anatolian plain

where the tears turned to rain.

Lory Bedikian: My Son Rests His Cheek on the Wrecked Car

An act can be many things at once.

We can be deliverers or takers both.


Was he saying thank you to the airbags,

thank you to the chassis for its metal


promise to stop the impact short of

breath and body and the bureaucracy


of the outside world. Praising all of it

today. Praising the collision recalculated


that it could have been worse. Where

is poetry if it is not at the base of


the wreck. Rich said it clearly. So clear

we could see the ocean’s bottom


as if the glass had been emptied out

from one last sip. My son and then


my other son and then the one

who knows what I’m talking about.


What if I say I want this poem to bless

you, the reader. Will you take it? Will


you trust that it, line by line, truly

means to protest harm, means well?

Copyright © 2026 by Lory Bedikian. Originally published in Poem-a-Day on April 29, 2026, by the Academy of American Poets.

DIANA ARTERIAN: Agrippina, Age Thirteen

(28 c.e., Rome)

Domitius gives her a ring of iron
Agrippina fingers it under her robes
while slaves weave her hair with flowers

place gold on her neck and wrists
She thinks of the man older
than her father ever was

At the ceremony a pregnant sow is brought forward
dark and wreathed in leaves Wine crumbs
from holy cake are dusted on its brow

for the goddess Ceres for Terra Mater
for this marriage A man raises his axe
blunt-side-down strikes the sow

slices the stunned animal’s throat opens
her belly The priest pushes fetal piglets aside
handles the entrails close to his eyes

looking for flaws Another man
places the insides on an altar for burning
Domitius watches Agrippina while the men

butcher the pig char the guts She does not look away
The priest steps into the blood face covered prays
in whispers a flute drowning out any ominous sounds



Reprinted from Agrippina The Younger. Copyright © 2025 by Diana Arterian. Published 2025 by Curbstone Books / Northwestern University Press. All rights reserved

Վեհանոյշ Թեքեան: ԶԱՀՐԱՏ՝ ԱՊՐԻԼ 24-ին

Ապրիլ 24, 2026

Աւազանի անունը միայն ինք գիտէր

բոլորին համար Զահրատ էր




Իր հնարամիտին ուրկէ եկած ըլլալն ալ

միայն ինք գիտէր, անունը Կիկօ էր



Առտու կանուխ քանի մը հեղ գնաց եկաւ

Գնաց եկաւ

Կիկոյին չգտաւ

խանութը բացած՝ ծորակ կը ծախէր

Չահրատն ալ իր կատուն գրկած

Պճլտուն ոսկեղէն աչուկներով սեւկակ Մայմունին

Գնալը կղզին կը պտըտցնել սկսաւ



Զահրատը թափանցիկ

Կիկոն գոյնզգոյն էր, կկուի պէս մէկ ոտքը վեր

Պատրանք կը թերթէր նաւամատոյցին վրայ

Երազ կը ծխէր



Կարճլիկ էր Կիկոն շարժուն կծիկ էր

Տիտիկ ընել չէր գիտեր

մայրամուտ կը շնչէր, քիչ մըն ալ տիկին-միկին կը հառաչէր

ամէն անգամ տարբեր անկիւնէ կ՚ելլէր ձայնը

Շրջապատին անհաղորդ կը կարծուէր բայց անանկ չէր

Մարմարայէն խումբ խումբ կաթիլ երբոր ցատկեր իր վրայ

անմեղ-անմեղ կը խնդար

Ըսէ՛ք տեսնեմ Կիկոն դժբա՞խտ թէ բախտաւոր էր

Զահրատէն գաղտնի իր կեանքը ապրիլ կը փորձէր

Զահրատ անոր ամէն ըրած-չըրածը արար աշխարհին

կը յայտնէր

Ասանկ բան կ՚ըլլա՞յ մի



Պոլսոյ մէջ փողոցներ կան որ Այբուբենի մայր տաճարը

կը հասցնեն

Համրիչը ձեռքին

Զահրատ ամէն օր կ՚այցելէր այդ եկեղեցին

Խօսելով մրթմրթալով յուզելով

չարաճճի ժպիտով ՝ բարդ կծիկներ կը քակէր

Քակեց ժամանակը, ծխացող երազները

սիրոյ տանիքները, անկատար կատակները

նոյնիսկ պահուըտած զգացումները



Կիկոն զարմացած ու յարաշարժ

խախծոտ ու լայնաժպիտ

աշխարհին ինչ եղածը շատոնց հասկցած էր

Բայց մենք չէինք հասկնար իր ի՛նչ հասկցած ըլլալը

Նաւուն սուլել կու տար

ոսպ մաքրող կնկան ափսէն արկածով գետին կը ձգէր

ցրուածի ձեւեր կ՚ընէր, սակայն եւ այնպէս

ե՛ւ հաստատապէս խորքը տարբեր էր

Ի՛նք սորվեցուց Զահրապին սովորականէն անդին ապրիլ

Զահրատ հայկական կեանքի, մամուլի, հրաւէրներու եւ ծրագիրներու մէջ մխրճուած էր

Ուզէր- չուզէր միշտ Կիկոյին անկիւնէն կը դիտէր հարցը



Այս վերջին տարիներուն հայ կեանքին մէջ ինչե՜ր

գլխիվայր դարձան

Գացին մեծերը, արդար հոգիներրը , սրբութեան խնկարկուները

գացին յաղթանակողները

գանձատուն շինողները, տապանակ պահպանողները

Զահրատն ալ գնա՜ց , Կիկոն մնաց

Կիկոն կարճլի՞կ էր, կոկի՞կ էը, բոպի՞կ էր

այնքան ճարպի՞կ էր որ յանկարծ

Ապրիլ 24-ին Զահրատը ետ եկաւ Կիկոյին ձեռքը ամուր բռնած

Երկուքն ալ ծերացեր էին

Ասանկ բան կըլլա՞յ մի



Նստեցան ծովափը

Յիշեցին հին համայնքին երակն ու երանգները

Կախարդական Պոլիսը

Յիշեցին եղեռնահար գրողները

Վարուժանը, Սիամանթոն, Զօհրապը եւ Կոմիտասը

Թաղերը, դպրոցները, եկեղեցիները

խմբագրատուները

Հայութեան ձայնը

օրուան խնդրանքն ու խայտանքը

աղօթք դարձած գաղութը

Այդ կինը դեռ ոսպ կը մաքրէ.

Նոր Պոլիսը հին Պոլիսէն բաժնուա՞ծ է

Պոլսեցիները թող պատասխանեն



Անոնք որ կեանքը կ՚ապրին սահմաններէ դուրս՝

ամէն տեղ կը հասնին

Կիկոն Զահրատին գիրկը նստաւ

Մայմունն ալ ինքզինք քաշքշելով եկաւ

մէկը ծխե՜ց

մէկը պարե՜ց

մէկը մրափե՜ց



Զահրատին յիշածը մէ՜կը չյիշեց։

Լոյս տեսած է Հայրենիք թերթին մէջ

ՌՈՒԲԷՆ ԽԱԺԱԿ։ Պահ-հէ-պահք (թարգմանուած ցաւ)

Անգլերէն տառերու պաղութեան մէջէն կը լսեմ անոր ձայնը,
այն դիցուհիին,
որ սիրոյ ալիւր կը մաղէր հարաւիդ ու հիւսիսիդ վրայ։

Թարգմանուած ցաւ մըն է սա։

You ask what happened, կ՚ըսէ։
իրաւունք ունի. պատասխան չունիմ, միայն հարցումներու շարք մը։

And one grain of your soil
Equals the treasures of the world.
Հաւատա՞մ...

Հայրս մէջդ ծնաւ,
բայց հողդ երբեք իրը չեղաւ.
ոչ ալ իմս։
Հայրենիքի ճամբուն վրայ
կայարան մըն էիր մեզի համար,
(երբ երկինքդ տակաւին լուռ էր ու անխռով)
ուր իջանք վերջապէս տեսնելու
նէնէիս նշանաւոր փուռը՝
փշրանք մը մեր ընտանիքի անցեալի կեանքէն։

Հիմա հին ու նոր կրակն է,
որ կը լափէ երկինքդ.
Strewn as it is with fire and dynamite.


Ֆէյրուզի բառերը այլեւս երգ չեն,
այլ քարացած արցունք։
Ու «խենթութիւնը»՝ երբեմնի քնարական ու հեռու,
հիմա կը կրծէ լռութիւնը։

Այսօր ռումբերը աւելի բարձր կը պոռան, քան երաժշտութիւնը,
ու այդ «աշխարհի գանձերուն հաւասար» հողը՝
այսօր կրկին գերեզմանի կը փոխուի։

I said our land is being reborn.
հաւա՞տք է սա, թէ՞ ցնորք։

Բայց յոյսը, դեռ պաղ ու անմարմին,
ձեռքիս մէջ կը մնայ։


You ask what happened, What has overcome me.
ու կը դիտեմ համակարգիչէս, թէ ինչպէս անցեալս ու ներկան
նէնէիս փուռին պէս կը բոցավառին.

ու ես պաստառին պաղութեամբ
ձեռքերս կը տաքցնեմ:

Երեւան,
2026

Իրմա Աճեմեան: ԲԱՌԵՐ ԳԻՐԵՐ

Դուն բանաստեղծ, կ՛ըսեն ինծի շատ ատեն
Սէր յօրինէ քու բառերով
Սիրահարի սրտերու:
Մարդ բանաստեղծ կ՝ըլլայ գիտէ՞ք, կ՚ըսեմ ես
Երբ կը կոտրէ սէրն այդ նեղ
Ձեր հասկցած իմաստով
Ու կը ցանէ բառեր, գիրեր
Մտքերէ ներս ծարաւի,
Սիրոյ պէս վառ, սիրոյ պէս բորբ
Բայց հաւասար բոլորին :

16. 2. 1967 

Լոյս տեցած է Իսթանպուլ ՏԱԼ ՄԻԱՅՆ գրքին մէջ 1975

        

You are a poet, I am often told, 

because your words speak directly to lover and beloved.

But, I reply, a poet must separate himself from love to look for meaning.

Perhaps he still sows, sprays, flings words and letters with his fingers from an inner thirst.

Perhaps he burns with love, ardent as any lover, but his eye is impartial.

                                                  

Ars Poetica By Irma Ajemian Tokat. Translated from Armenian by Diana Der-Hovanessian
Published in the Christian Science Monitor in 1991 

A second translation was published in The Other Voice: Armenian Women's Poetry through the Ages, Aiwa, 2005

Irma Ajemian-Tokat, 1936-1990, lived in Constantinople and published widely in the local Armenian press. 

ARS POETICA

You are a poet, I am often told 

because you see with a lover's eye

and speak to the heart. And I reply

But, very often a poem must break

love's stranglehold and take

liberties to tell his tale.

The poem itself must prevail

To move you with fire may be the goal

while the eye itself remains cold.

Georgi Bargamian: Bruised fruit is sweetest

We laughed when you
announced that you’d eaten the
abandoned bruised pear:
one more food rescue
by a Depression-era kid. But now
I see your kinship with
broken enzymes and the
last fruits to be picked, the
tenderness in your rescue, the
ghost of you slicing
wounded flesh knowing
bruised fruit is sweetest when
eaten uninhibited and alone.



“Bruised fruit is sweetest” originally appeared in Trampoline issue 31.2, February 2026

Georgi Bargamian: Saturday dolma vespers

Gather to
witness cleansing of
blood tomatoes and
green peppers,
ground beef kneaded
wholesome head bowed
rice grains studding open
cavities salted stuffed
in a pot over flame
broth softening to
fill our bellies from the
belly of her daughter,
basil flakes of lost
highland flowers
Crushed.
“կեր, կեր”* she’d say
stroking our hair as the
vapor rested moist on our faces
in the sanctuary
she stoked for us,
Feeding.



* Pronounced “ger, ger” meaning “eat, eat” in Armenian

“Saturday dolma vespers” originally appeared in The Armenian Weekly, Feb. 3, 2026

Alan Whitehorn: Bitterly Cold in Minneapolis

We in the North
look South,
with disbelief and horror.
We can only hope
that decency and kindness
will eventually return to our neighbour.
Till then,
we hug each other
in solidarity
against such barbarity.


Copyright © 2026 by Alan Whitehorn. Previously published in artsforum.ca

Peter Balakian: Little Richard

On a walk past bulldozers and trucks
pouring tarmac for the NJ Eisenhower highway
my grandmother said to me as we turned

into a market with olive barrels, hanging
meat, piles of sumac and coriander—
“he shakes away my blues.” It was 1959,

and what did I know about starving
in the Syrian desert or the Turkish whips
that lashed the bodies of Armenian

women on the roads of dust. I wouldn’t
have believed that she saw
those things. The radio

was always on the sink in my grandmother’s
kitchen. “He’s a whirling dervish” she said—
whirling dervish—the whoosh of the phrase

stayed with me. I too felt his trance—
even then—as she pounded spices
with a brass mortar and pestle.

The air on fire under him
the red clay of Macon dusting his bones.

What did I know about Sufism
Sister Rosetta or bird feet at the Royal Peacock?

In the yard the bittersweet is drying up,
the berries turning gold and red.
The way memory deepens with light.

His shaking gospel voice. The heart
going up in flames. My grandmother
survived the worst that humans do.




Copyright © 2022 by Peter Balakian. Originally published in Poem-a-Day on September 9, 2022, by the Academy of American Poets.

Alexa Luborsky: I was the wet cloth that kept the phyllo damp

I was the rag that lifted and didn’t catch
the edges of things. I was lamplight.
In another place, I was shaina maidel.
Here, though, I was khokh- memory
and nots- space. I was khokhanots.
I was the kitchen, a whole geography
with borders of mother
and step-father. Bubbie was nowhere
here. She left herself
to be used by my hands. Something sticky—
I remember my place. The damp rag.
Sam’s dark skin shining through
thin sheets of dough like a frame
for me to enter. My mother, the baster,
scattering walnuts. We held
our breaths, Sam’s hands initiated
their curtain call: the placement of
dough on walnut.
Phyllo, diaphragm of breath. Phyllo,
second skin too easily aged by unsteady hands.
Curtain. Sash of sweetness.
This was my mother’s kitchen
on a Friday. It was almost Easter,
so we made paklava. It was
Pesach, so I couldn’t
eat it. Pulped walnuts
thrown on tin sheets.
Her voice cocooning the words:
Never buy them crushed!
I should write this down.
I’m too busy watching the maw
of phyllo laid down like a memory
to care about this recipe for myself—
I’m humming zucchinis—
my sounds long in Armenian.
No one minds squash any season.
I grow like this, keeping
my mind elsewhere. I don’t call to Bubbie
willingly. Without her, I know how I’m supposed
to move: All Armenian. We are doing the same things with our wrists
whether it is 1915 or no. Opening
our palms to cup something
paid dearly for. All words, papery layers of seed coats
stem out of the walnuts, manuscripts
of black ink. I crush them sideways
with the blade of my tongue.
I’m a good -nots. A good recipe
for what I am missing. I pull the cover
from a mirror. Memory space
meant only for one part of me.
Bubbie has never been
here. So I dance and I sing
an Armenian dance, an Armenian song.
Why don’t you clap for me?
I say to her even though somewhere she might
actually be clapping. I know this
and still can’t see her making
a sound. There is an Armenian “I”
and a Jewish “I” and somewhere
there’s my body. The walnuts, shipwrecked
at the bottom of a syruped lake sit split
up on the tin sheet. Every one of my homes has its season.


Alexa Luborsky is a writer and multimedia artist of Western Armenian and Jewish descent. Her poems and hybrid works have appeared or are forthcoming in The Academy of American Poets University Prize Series, Adroit, AGNI, Black Warrior Review, Ninth Letter, The Rumpus, and West Branch, among others. You can find out more at alexaluborsky.com.

This poem first appeared in Four Way Review, issue 33 and won the
2025 Academy of American Poets Prize

Սիւզան Խարտալեան։ խնդրարկու խենթ

Հագուստներուդ հետ քնացայ
Պառկեցայ կուշտ
Սեռն սիրով
Իսկ դուն աշխարհի հեռաւոր մի անկիւնը
Ծնկաչոք կանանց
Պատերազմի արուեստը կը սորվեցնէիր

Հագուստներուդ հետ քնացայ այսօր
Իսկ դուն հանգիստ անվրդով
Մածունի նման սառը մարմնովդ
Առնի
Դանակի շեղբը կը մաքրես
Արիւնաթոր

 
Հագուստներուդ հետ քնացայ այս գիշեր
Պատերազմի հոտ կուտար
իսկ դուն հեռուն կը խնդայիր
Անյագուրդ
Ո՞ րու հոգեհանգիստն էր արդեօք

Հագուստներուդ հետ պիտի քնանամ
Ցանկութիւնս անզուսպ
Ահաբեկ պիտի անսամ ոտքերուդ տակ
ճզմուող կեանքերու կանչին
Ու պիտի խնդամ լալախառն
Մի հարցներ թէ ինչու


Սիւզան Խ.

Raffi Wartanian: Portrait of a Capgras

I don’t know how to write about schizophrenia
So I’ll write about my brother

I don’t know how to write about my brother
So I’ll write about schizophrenia

During a Capgras delusion
I’m a CIA agent wearing a costume to mimic myself
And with a voice modulator amplifying my vocal cords,
I give the aura of a self that I am not

My brother informs me that I’m in on it
    That I am it
        It being the project
            The project being the nightmare
                The nightmare being being
                    Being like this

I don’t know how to dream anymore
So I’ll write about the nightmare inside which I’m trapped

The nightmare goes: Boil water → Grab tongs → Clutch device → Dip into boiling water
→ Place on cutting board → Hoist hammer → Swing

The nightmare continues: Mute voices you hear → Hidden shadows you see
→ The chip implanted into your brain → I cannot save you → You remind me I’m human

I send you a poem about the name you erase, and you won’t read it
I shared Esmé Wang’s book, and you said you might get around to it

I can’t read you anymore because I glued you to a pedestal so tall
That looking up at it made my neck snap

Head hung on a thread of veins
Empty eye sockets spitting optic nerves that tether my retina
To the only view remaining of the pedestal’s underside

Meditate twice a day      Medicate twice a day
Hope for survival           Survival is victory

            Maybe we’re all just trying to survive

Schizophrenia      is      your shadow

I don’t know how to write about your shadow
        So I’ll bask in your light

Published in Poets.org. Used with the permission of the author.

Raffi Wartanian: ERASURE: George W Bush Address on Signing the USA Patriot Act

Good white terrorism.
With my signature, this danger.
I commend hard nights and weekends.

I want to thank the Vice.
I want to thank terrorism.
I want to thank the FBI and CIA for waging an incredibly important war.

I want a threat like no other.
We’ve seen the enemy our country is.
I want positive exposures.

Since the 11th of September, our intelligence and law enforcement agencies have been relentless horrors. Horrors.
Custom secret: our terrorists will help law enforcement identify, dismantle, disrupt, punish – we’re changing culture.

The number one priority is surveillance of all communications.
Investigations investigate anyone making it easier to lengthen prison sentences.

This bill upholds and respects the civil liberties guaranteed by our atrocities.
The war branches of our government are united.

It is now my honor to sign into law the USA Patriot Act of 2001.


Copyright © 2025 by Raffi Joe Wartanian. Published in America’s Future (Washington Writers’ Publishing House, 2025). Reprinted by permission of the poet.

Sylvie L. Merian: METZMAMA

 

I photographed my grandmother's hands
once.
Folded as if in prayer.
Wrinkled, aged, still beautiful
Holding within them
the secrets of a lifetime
Yet honest enough to express her pain
Gone now forever...

But the photograph remains
and
Softly reveals those mysteries
To those willing
to read
And accept silently its message.

This poem appeared in Ararat Quarterly's Summer 1982 issue.

METZMAMA

Par Sylvie L. MERIAN

J'ai photographié les mains de ma grand-mère
un jour
Jointes comme pour la prière
Ridées, âgées, toujours belles
Retenant entre elles
les secrets d'une vie entière
Pourtant assez honnêtes pour exprimer sa douleur
Disparue à jamais ...
Mais la photo reste
et
Doucement révèle certains mystères
A ceux qui veulent
lire
Et accepter silencieusement son message.


Translated by Simone J. Merian in 1982

Raffi Wartanian: How To Orchestrate A Genocide

Tweak laws
Stratify identity
Threaten activists
Silence dissent
Round up the poets
Punish opposition
Blame the victims
Appropriate their oppression
Sing of your righteousness

Say it with the right accent
So that it sounds acceptable

Do it in a suit and tie
So that it looks professional

Kill them in the dead of night
So that it seems accidental

Give the weeping mother a care package
To appear sentimental

Tell us it was a mistake
To fan the flames of an inferno

Hate with such ferocity
That it could feel like love



Copyright © 2025 by Raffi Joe Wartanian. Published in Altadena Poetry Review. Reprinted by permission of the poet.

Զոհական։ ԼՈՒՍԱՒՈՐՋԻ ԿԱՆԹԵՂԸ

Սուտակներու, սադերու շամանդաղին մէջ անքոյթ,

Երբ  ամէն  ինչ կը ննջէ գրկած երագ ու խորհուրդ,

Երբ  լիճ, անտառ՝ լըռակեա՜ց, լոյս եւ ստուեր կր մարեն,

Դուն կը քթթիս, շոդակա՜թ , կապոյտներու կամարէն։

Աստուած կախեց զերդ լապտեր քեգ գմբէթէն կապտաւուն.

Ու  Առասպելն  ոսկեղնիկ հայ հանճարին,  հայ  հոգւոյն,

«Լուսաւորչի Կանթեղ»ո՜վ մըկրտեց քեզ խանդագին.

Եւ  հաւատաց, եւ ցանկա՜ց՝  որ երբ աստղերն աղօտին,

Ըմբերանին Բանն ու Երգ, տըժգունի  Յոյսն արնաքամ, 

Եղծին քանդակ, մագաղաթ եւ փեռեկտի Խաչն անգամ,

Դուն երեւիս, դուն նայիս հայ սարերու կատարին,

Դուն առկայծիս, դուն քթթիս հայ  սրտերու խաւարին…։

Եւ որպէսզի դուն ըլլաս եւ ընես մեզ մշտակեաց, 

Գծելով կայքդ ու պարոյկ՝  տեառնադիրն Արագած,

Լուսաւորիչն անդոհին մէջ միշտ բարի,  միշտ արթուն

Ամէն գիշեր հոն մօտի՜կ , ամէն գիշեր հոն հեռո՜ւն,

Արտասուքն իր իւղի տեղ կը կայլակէ լուռ, դողդոջ,

Եւ   մայրն ինչպէս կաթին հետ կը քամէ սիրտն իր ամբոդջ,

Կուտա՜յ, շի՜թ շի՜թ, էութեան իր հոսանուտն՝ հալած լոյս,

Խորհրդանիշ  գորովին,  գոհաբերմանն առ Յիսուս,

Որ հոգիներն առկայծեց, դարեր աոաջ մըթագին.

Եւ վըրայէն դարերուն, ժամանակէն ալ անդին. 

Բացաւ ուղի, հորիզոն, տուաւ ծնծղայ, ալելու, 

Հաւատքն յաւէտ հաւտալու եւ Յոյսն ընդմիշտ յուսալու…։

Անմեղ մանուկ երրեմն  Ես՝  պարուրեցիր  իմ աչքեր. 

Բեւեռներու, մոյթերու տարփոտ տըղայ՝ զիս տարիր 

Ոլորտներուն մըտածման, այժմ  երբ  շուքին  լուսայեռ, 

Մըթաշառայլ խորհուրդի հմայքիդ եմ ծնրադիր,

Կը ներխուժես աղջերուն յոգնաըսպառ. իմ  հոգւոյն

Երեսակներ կը բանաս, կուտաս անոր ձեւ ու գոյն.

Կը դընես հոն կայծդ անշէջ եւ զայն ահա քաշելով 

Գիշերներու մըոայլէն,  նոճիներէն մահախռով,

 

Կը տանիս վե՜ր՝ ամպերէն, կատարներուն սպիտակ 

Ուր չ՚արտասուեր բանաստեղծն երազն իր՝  գէջ լուսնին  տակ. 

Կը տանիս վե՜ր՝ աստղերէն, կը բեւեռես անհունին՝ 

Արեւներով մշտավաո ուր չի մսիր ցուրտ հոգին…

Լուսաւորչին Նայիրեան կանթեղն ընդ միշտ  լուսավառ, 

Դուն լոյսն Յոյսին,  Հաւատքին, դուն ամոքիչ փրկարար, 

Շաղո՜վ, շողո՜վ ողողէ՛ փակ ճամբաներն համօրէն, 

Հագուեցուր մերկն հոգիով, մերկացուր մեղքն իր խորխէն։

Կը սընանիս արցունքով՝  գիտես ի՜նչ է լացն որբին, 

Կը ծռիս խոր վիհերուն՝  գիտես ի՜նչ է մութ հոգին, 

Լուսաւորէ ինչպէս իմ՝ իղձերն ամէն , ամէնուն.

Տուր անհունին բիւր սիրտեր եւ սիրտերուն բիւր անհուն…

 

Գոհար ժըպիտ, արծաթ շիթ, դուն մթութեան աչքն անփակ,

Անկշռելի կշռոյթին եւ կշիռին անքանակ,

էախրնդիր մեկնութեան եւ էութեան անմեկին

Դու լուսեղ մ՛էկ կէտն ու փաստ՝  մեր հոգիին, մեր մտքին.

Վե՝ր տար ինձ հետ իմ ագգն ալ , վե՜ր , ազգիս հետ ազգերն ալ

Մարդիկն ամէն, մոլորեալ մոլորակին այս մըռայլ, 

Բա՚ց ամէնո՜ւն, ամէնո՜ւն, ոսկեծըղի դուռն արծաթ 

Խաղաղութեան երկնային՝  Աստուածներուն գթառատ

Զոհական "Ճրագալոյց"

Alexander Bilzerian: Impasto

The trees have taken sides—
left bank, right bank,
leaning into silences
that will outlast us.

The road goes
toward that salmon-copper slit
where the sky shows
it has been wrong about something
it will not name.

◊

My father drove toward dying
the way you can see where Kansas ends
an hour before you reach it.

I was in the car.
        I was the car.
            I was the distance opening
                between us,
                    no matter the speed.

◊
    
She painted this with a knife.
I need it to be a knife—
the whole arm behind it,
shoulder torquing into the stroke
the way you throw your weight
into a goodbye
that won’t stay said.

The paint is thick enough to dig in
and find another sky beneath,
older,
just as unconvinced.

◊

I keep looking for the figure,
the walker, the witness.
No one.

The painting will outlive
me standing here, wanting it
to show me his car
cresting the last visible hill,
to show me the window
still partway down,
to show me his hand
lifting once
from the wheel.

◊

It shows me a road.

It shows me where the road
runs out of light—
not all at once,
but by degrees
you keep mistaking
for almost.

—Published in Rattle’s Ekphrastic Challenge, January 2026, and selected as the Artist’s Choice.

Luisa Muradyan: Paris

Sitting in the cafeteria at Costco, I break apart
my croissant slowly. In this rare moment
I am alone and imagine I am at a cafe
where the Eiffel Tower does the magical
thing that the Eiffel Tower always does
in movies about carefree love and wine
and fromage, where the characters might be
clumsy but in an endearing way and everyone
is hot in an objective way but I am
in my sweatpants and haven’t showered in
days and I am not there for perfume but
for the family-sized package of children’s Motrin
and you are back home ladling soup
and firing up the thermometer that blazes
red, which is an indication of desire and yes
there is a river of puke in the hallway that rivals
the canals and yes the snot on our toddler’s face
has crystallized like the rim of a crème brûlée
but I still want you to meet me at the Champs-Élysées
and tuck a flower into my hair despite the fact that it
has been in a ponytail for weeks. Let us ride
down this street together for just a little
while longer, and remark about how the air smells
like freshly baked bread and when I get home
we can open this box of croissants and pretend
that the hallway covered in crayons
is a new exhibition at the Louvre and the stack
of dishes resembles the Arc de Triomphe
because one day we will go to Paris and stand
inside of Notre Dame and be amazed at how
much a toy car that is left on a prayer bench
reminds us of home, our own cathedral
that we built brick by metaphorical
brick alongside our untrained artists who know
nothing of Monet but everything about the color of
the sunset on the Seine that in this light
looks exactly like the orange cold
medicine in this plastic cup
that you hold in your hand.


—from Rattle #90, Winter 2025

2025 Rattle Poetry Prize Finalist

 

 

 

Alan Semerdjian: THE CLEANSING

Above the black serpentine line, the hawks
begin to circle and talk of peace.

Above the broken backs of mothers, no one
can see the angles and hesitations,

only the clean sweep of idea, like wind
coming down from a distant mountain .

Someone threw a limb across the garden
a long time ago, drew up new maps

for the body, which was never not whole,
not even in the darkness, echoes, marches.

Now two hands squeeze together the ghost
town. It is not the predators we fear

as we leave memory and land in another kind
of again. It’s the rewrite of history, the birds

who stand around and watch each other,
quiet in the trees, as if the tear of talons

made no noise, as if the minds of sinister
architects did not dream of new homes.

This poem was published in the Summer 2024 issue of MIZNA

Alan Semerdjian: HAJEES for Artsakh

For the part of me I cannot name.
For the willing to remain unbroken

like a bridge to across the world.
For the almost hal, the openings

in my mother’s breath when heart
races into unfolding new territory.

Hal chuneem, she would say. I have
no—what was it? Strength? Soul?

For the sound of the word uttered
makes the air softer, land holier.

For the imprints that never vanish.
For all that does and never returns.

For the silences that can please
like a parachute led down the sky

and the silences that bleed rivers
turning history’s forgotten pages.

For in every direction, a hundred
nights without light or warmth.

For on every map the confusion,
each home an orphanage of huddles.

There is an arm broken and torn
off the torso and flung next door.

Please, understand, it means no
harm. It just wants to bury itself

and become the garden you and I
can only tend together. Please,

for the road upon which we live,
for the part of us that is still alive.

This poem was published in the Summer 2024 issue of MIZNA

Poetry competition and publication opportunity (Deadline is June 1 2026)

 

We mourn the death of Dr. Ikna Sariaslan, a frequent contributor to APP

 Dr. Sariaslan would send a poem every Christmas to the Armenian Poetry Project. 

Our sincere condolences to his family. 

Below is an article and poem shared by Dr. Sarkis Adam. 

ՊՈԼՍԱՀԱՅ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹԵԱՆ ՀՍԿԱՅ ՋՆԱՐ ՄԸ ԵՒՍ ԻՆԿԱՒ։

Ոչ եւս է , Պոլսահայ նորարար բանաստեղծութեան վերջին ներկայացուցիչ Բժիշկ-Բանաստեղծ Իգնա Սարըասլան ․

ՎՇՏԱԿՑՈՒԹԻՒՆ

Սիրտի խոր ցաւով վերահասու եղայ, Պոլսահայ գաղութի բազմաշատ, եռանդուն , հայ մշակոյթի մշակ, վաստակաւոր ու հանրածանօթ բժիշկ-բանաստեղծ, սիրելի բարեկամս Տոքթ. Իգնա Սարըասլանի մահուան գոյժը.

Բժիշկ -բանաստեղծ Իգնա Սարըասլան ,Պոլսահայ նորարար բանաստեղծութեան վերջին ներկայացուիչներէն մէկն էր, իր գեղեցիկ հայերէնով ստեղծագործաց բանաստեղծութիւնները, որոնք մեր գրականութեան պայծառ գոյնը կը փայլեցնէն։
Բանաստեղծութիւնները թարգմանուած են տարբեր լեզուներով։
Ունի գրական–հրապարակագրական վաստակ, նաեւ թարգմանութիւններ։ Գրական-գեղարուեստական ուսումնասիրութիւններով, վերլուծումներով, բանասիրական բնոյթի ուսումնասիրութիւններով աշխատակցած է Պոլսահայ մամլոյ հետ։ Իր բազում աշխատութիւններ մին ալ «Սրբուհի Տիւսաբի Հետքերուն Վրայ», վերնագրեալ ուսումնասիրութիւնն է, որը հրատարակուած է «Մարմարա» օրաթերթի մէջ , 2006 թուականին ։

Առաջին եւ միակ հայագիր հեղինակն է, որ ընտրուած է Թուրքիոյ գրողներու միութեան անդամ, ինչպէս եւ Համաշխարհային « ԲԷՆ» Գրողներու Միութեան անդամ է:
Բժիշկ-բանաստեղծ Իգնա Սարըասլանի Պոլսահայ բանաստեղծութեան պատմութեան էջերու մէջ նորանոր հորիզոններ բացած է։
Եկեք , իր «Մենք Յաւերժութեան Ծառը Եղանք» բանաստեղծութիւնով անգամ մը եւս վերիշենք անոր անմոռանալի վաստակը ։

Իգնա Սարըասլան - Մենք Յաւերժութեաբ Ծառը եղանք

Տառապանքներ - հալածանքներ - մահեր տեսանք
պատառ մը հացի սիրոյն
պուտ մը երջանկութեան համար պայքարեցանք
կարօտներ - առանձնութիւններ
սէրեր - անքուն գիշերներ
յուսախաբութիւններ տեսանք
դարերու հոսանքն ի վեր
դարերու հոսանքն ի վար նաւարկեցինք
փոթորիկները մեզ ճզմեցին ու անցան
պատերազմներ
նահատակներ
մարտիրոսներ տեսանք
ցուրտ հողը մեր տաք արցունքով թրջեցինք
արհաւիրք
կեղեքում
հեծկլտուք - թախիծ տեսանք
սեպ լեռներն ի վեր մագլցեցանք
մեր ապաւինած ժայռերը փուլ եկան
արիւնլուայ գլորեցանք
քաջասիրտ ռազմիկը - նազելաշուք Թամարը տեսանք
թմբուկին ձայնով գինովցանք
սրինգին շունչով վերացանք
խոցեր - կոծեր - բոցեր տեսանք
այրեցանք - փիւնիկ եղանք - վերակենդանացանք
արեւ եղանք -
մայրամուտին կարծեցին թէ մեռանք
արշալոյսով դարձեալ ծագեցանք
հնամենի վանք մը եղանք
ձիւնին տակ կորսուեցանք
ձիւնհալին դարձեալ ցոլացինք
անմահ երգ մը եղանք
կռունկի նման
ճախրեցինք հորիզոնԷ հորիզոն
մշտադալար ծառ մը եղանք
սրտին մէջ երկրագունտին
մեր արմատները մխրճեցինք
եւ աշխարհի չորս ծագերուն
ծիածանի եօթը գոյներով
ծաղկեցանք երակ - երակ
մենք յաւերժութեան ծառը եղանք
29.8.1979

Խոր սրտաբեկութեամբ կը վշտակցիմ հանգուցեալի համայն ընտանեկան պարագաներուն հետ.
Ամէնակալ Տէրը,հանգուցեալին հոգին իր երկնային լուսաւոր օդեաններուն արժանի ընէ, իսկ ընտանեկան պարագաներուն ալ հոգւոյն սրբոյ մխիթարութիւն պարգաեւէ.
Աստուած հոգին լուսաւորէ.
Յիշատակն արդարոց , Օրհնութեամբ Եղիցի եւ Վաստակն ապրողաց օրհնեալ եղեցի Ամէն:

Տօքթ.Սարգիս Ատամ
Գերմանիա

Quarter Tone Poets workshop in New York City

 

Հովհաննես Թումանյան: ՔԱՋ ԿԻՎԻՎԸ

Ճախիններում, գետին մոտիկ,
Գեղափետուր ու խատուտիկ,
Բարձրասըրունք, ցըցունազարդ
Ո՞վ է ճեմում սեգ ու հպարտ, -
Կի՜-վի՛վ, Կի՜-վի՛վ...

Գեղափետուր ու խատուտիկ
Քաջ Կիվիվն է գետին մոտիկ,
Իր զինվորներն արթուն չորս դին–
Ուրուրն ու բուն, բազեն ու ցին։

Ուրուրն ու բուն, բազեն ու ցին
Լագլագի դեմ արշավեցին։
Թևին արավ Լագլագն ահից.
«Ամա՛ն, ասավ, մի՜ դիպչեք ինձ,
Ինձ ու մանրիկ իմ ձագերին.
Ճահճի միջին, առվի եզրին
Մի հատ ոտիս կանգնած էսպես՝
Քաջ Կիվիվի ջըրվորն եմ ես» ։

Ուրուրն ու բուն, բազեն ու ցին
Ագռավի դեմ արշավեցին։
Թևին արավ Ագռավն ահից.
«Ամա՛ն, ասավ, մի՜ դիպչեք ինձ,
Ինձ ու մանրին իմ ձագերին.
Ծառի ծերին, սարին, քարին -
Սևեր հագած ծընած օրես
Քաջ Կիվիվի երեցն եմ ես» ։


Ուրուրն ու բուն, բազեն ու ցին
Սագի վըրա արշավեցին։
Թևին արավ Սագը ահից.
«Ամա՛ն, ասավ, մի՜ դիպչեք ինձ,
Ինձ ու մանրիկ իմ ձագերին.
Տիղմի միջին ու մարգերին
Օրոր-շորոր, խոնարհ ու հեզ,
Քաջ Կիվիվի տընտեսն եմ ես» ։

Ուրուրն ու բուն, բազեն ու ցին
Կըռունկի դեմ արշավեցին.
Թևին արավ Կըռունկն ահից.
«Ամա՛ն, ասավ, մի՜ դիպչեք ինձ,
Ինձ ու մանրիկ իմ ձագերին.
Ամեն աշխարհ, որ աշխարհին
Գարունը գա՝ բանա հանդես -
Քաջ Կիվիվի աշուղն եմ ես» ։

ԻԳՆԱ ՍԱՐԸԱՍԼԱՆ: ՈՐԲ ՕՐԵՐ ԲՈՐԲ ՏՈՂԵՐ

Ռ. Հատտէճեանի կարօտով

Քանի կաղանդ ապրեցանք

Քանի կաղանդ - դառն ու ոգեւոր

«Առաստաղ»ին տակ

Կամ «Առաստաղին Միւս Կողմը»

Մոմերու նման պլպլացող յոյսերով

Լուսազարդեցինք պճնուած տօնածառը

Եղեւինին ճիւղերուն կախեցինք

Մեր անաւարտ զրոյցները

Քու լուսայորդ տաղանդդ - ձիրքերդ ու «Վաստակ»դ

Քու յաւերժական լաւատեսութիւնդ

Հազարումէկ խոչընդոտը յաղթահարող կորովդ

«Օրագրիդ Տասնըհինգ Էջեր»ուն քով ամանորեայ «Հաշուեփակ»դ

Բազմագոյն «Յուշատետր»երդ

Միշտ անթերին պահանջող բծախնդրութիւնդ

Եւ քու յուզիչ բացակայութիւնդ

Վերջապէս

Անդրադարձանք թէ ամանորը «Բառասխալ» մըն էր

«Մարդոց Մեծութեան եւ Խեղճութեան Մասին»

Տասնեակներով կաղանդի քերթուածներուս մէջ

Այս առաջինն է որ

Դուն պիտի չկարենաս կարդալ

Որբ օրերու այս բորբ տողերը

Մինչ ես անճար

Ի զուր պիտի սպասեմ քու տպաւորութեանդ

Անվերադարձ օրերը որքան առանձին են հիմա

Եւ Թարապիոյ ծովափը որքան ամայի

ԻԳՆԱ ՍԱՐԸԱՍԼԱՆ

Դեկտեմբեր 2025

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ: ԱԹԷՆՔ

Լիբանանի աւելի քան տասնամեայ
մղձաւանջէն ետք՝ փրկութիւն էիր:
Մոռցած էի ինչպէս ըմբոշխնել
գիշերները լուսաւոր,
քանի անդին, տարիներ,
ամբողջ Պէյրութը խաւարի մէջ կը տուայտէր,
լուսաւորումը՝
արձակուող-ինկող
հազար ռումբերու
հրդեհներն էին,
իսկ երաժտութիւնը՝
աղէտաբեր սուլոցն էր հրազէններու
եւ տարափը փամփուշտներու:
Մահը միմիայն հանգիստ կը պարէր
ալիքներուն հետ Միջերկրականի:
Խճողումը Աթէնքի զիս չէր խանգարեր,
աւելի վատ, անցարգելներու շղթաներուն մէջ,
վտանգաւոր ու խեղդող անցումներու վարժուած էի,
երբ քաղաքիս մէկ շրջանէն
միւսը պէտք էր հասնէի:
Նոյնիսկ տաք ու ապականած մթնոլորտը
Սոկրատէսի, Պղատոնի Աթէնքին մէջ,
այդ օրերուն ազդակ մըն էր ընդունելի:
Տեղ մը, վերը, միջնադարեան վանքի մը շուրջ,
թեթեւ շունչ կար, կանաչութիւն:
Սինտաղման չէ որ զիս տպաւորեց,
ոչ ալ Աքրոփոլիսի աւերակներուն դիմաց
կ’ուզէի խոկալ
անցեալ փառքերու կորուստին մասին,
նախկին սերունդներու բանաստեղծները
սպառիչ կերպով,
գրած էին այդ մասին:
Անցած էր արդէն այն պատմական ժամանակը,
երբ Տելֆիի տաճարէն
թունաւոր կազերու արտածումին
ազդեցութեամ տակ՝
գուշակութիւններ կը կատարուէին.
պարզապէս ոչինչ հարկ կար հարցնել
ապրած քաղաքիս գալիքին մասին,
Փիւնիկէի մոխիրներէն վերականգնելու
հրաշքը շատոնց վերածուած էր
անհեթեթ եւ անիմաստ առասպելի:
Ծանօթներու խումբի մը հետ
գացինք Մարաթոն.
ճիշտ է, վազելով չէինք նուաճած այդ երկար ճամբան,
իսկ մեր կառքը իր ուղեծիրը իրագործած էր
պատմական դէպքին՝
ճիշտ հակառակ ուղղութեամբ,
սակայն ծովը կազդուրող էր:
Ձիթենիներու պարտէզին կողքին՝
հրաշք էր կարծես
հանգիստ նստիլ, զրուցել եւ հաց կիսել՝
առանց ռումբերու անդոհանքին:
Մտերիմներս կը մնան այնտեղ,
հեռախօսով, երկու Յարութիւն
իրարու հետ կը զրուցենք երբեմն,
կարծես դեռ երէկ Պէյրութ ըլլայինք,
իրենց բարձրայարկ տան
ընդարձակ բակը նստած,
իսկ Մարօն, մտքիս մէջ, հանդարտ կը ժպտի:
Աթէնք, կը մնաս,
վայրը ուր տակաւ
կեանքը բնական,
բանականութեան աշխարհը մոռցուած,
լուռ վերադարձաւ:




«ՔԱՂԱՔՆԵՐ» ՇԱՐՔԷՆ: Լոյս տեսած է Բագին 2025 թիւ 2-ին մէջ

ԼՕԼԱ ԳՈՒՆՏԱՔՃԵԱՆ: Փոքրիկ տղան

Հարեւանի մը փոքրիկ տղան բարձրաձայն հարցուց

«Աշխարհի մէջ տեղ մը կայ ուր հիմա ամառ է՞»։

Հարցումը տեղին էր. այս աշնան առաւօտ, 

փողոցին վրայ, հովոտ ու ցուրտ էր ։

Բայս ինչպէ՞ս պատասխանել այդ հարցումին

առանց աշխարհագրութեան դաս մը տալու։

Տղան գիտէ՞ր որ կան հիւսիսային և հարաւային կիսագունտեր.

սորված է՞ր ցամաքամասերուն անունները,

գիտէ՞ր բեւեռներուն տեղերը,

երկիրներուն ու իրենց մայրաքաղաքներուն անուննե՞րը։

Երբեմն պարզ հարցում մը

պարզ պատասխանի մը պէտք ունի,

երբեմն ալ դասընթացքի մը։

Նիւ Եորք

Լոյս տեսած է Հորիզոն Գրական-ին մէջ

Georgi Bargamian: Escapology

I am a mutant who inherited a predisposition for casual lying.

 
My father was an escape artist who could vanish into Oriental carpets.

 
My mother was a suggestion who drifted into escape hatches.

 
The drawers in my house overflow with uncollectable IOUs.

 
Money ferments in my pockets and pools into tar pits around my ankles.

 
My parents were raised by mothers whose corneas were pierced by Ottoman needles.

 
Every day the ghost of Gomidas drags 1,200 folk songs through haunted Armenian highlands.

 
A family recipe taught my mother to cook with the same wooden spoon she used to spank me.

 
My brother invaded the body of a mafioso to eat his omertà.

 
I planted two placentas under a dying tree and watched cabbages bloom.

 
My family’s stolen gold fills the cavities of executioners.

 
I belong to a tribe of escape artists who swallowed the evil eye.

 
My parents’ gravesite is a crime scene of treasure hunts and body snatching.

 
Sometimes I exhume my parents to polish their bones.

 
My grandmother came to America with two gold coins and a thousand premeditated ghosts.

 
I perform forensic autopsies on innocent family photos.

 
My father burned down buildings to feed an oxygen addiction.

 
My mother could swallow insults whole like a crocodile.

 
I bite into memories and chew on pixels when I’m hungry.

 
You don’t need to take escapology classes to learn how to vanish.

Georgi Bargamian was a 2025 International Armenian Literary Alliance mentorship program mentee. Her poetry has been published in The Armenian Weekly, The Songs of Summer poetry anthology (Waters Edge Press, 2025), and elsewhere. She lives in Ann Arbor, MI.

This poem appeared in The Cincinnati Review

Mark Gavoor: it's complicated

it's complicated
you said and sighed.

you're telling me
i thought and sighed

it's life though
the complexities
the divine comedy
of navigating
the hormonal seas
and synaptic byways
foraging for tender moments
enchanted by the
attractive promise
of swelling hope
and yet, in the end,
mystified by...

well, most of it.

We are grateful to Mark for sending us three new pieces. This one, once again, from his blog. 

Mark Gavoor: your mujadara

it's called 'everyman's dish'
a simple steaming pot of three
or maybe ten ingredients
lentils sorted to remove the wee stones
the cracked wheat of the bulgars
onions chopped and caramelized
some kind of stocky brothy
almond milk bullionaire chicken
or beef or just plain old water
spices and garnishes steeped
with love and tradition of the
very region you are named for


i have never tasted yours...
they say is the best ever, here
or there, in this hemisphere
or that, heck, maybe the planet

but i have been nourished, often,
by the mujadara of your soul
by the mujadara of your heart
the mujadara of your very being
with every little look you give
every little thing you say...

every beautiful note you sing
laden, dripping, with joy or pathos
even better when it is
both at the same time

This poem was sent by the author. It was first published on his blog. 

Mark Gavoor: Maqam choonim Մախամ Չունիմ

if…
i could only imagine it
i can’t even

an ideal, a concept,
a perfection i want
to improvise for you
better than any poem
better than any letter
better than any
mere word or melody

a taksim, a chant,
an older than old-school lament,
the good kind, that brings us to
a peace you so need and deserve

it’s there, etched in our souls
coded in our dna
i am not good enough
or worthy enough, not able,
to extract it and even less able
to play it…

it is there, i feel it
it is sweet
    but not too sweet
it is sad
    but not too sad
it is joyful
    but not very happy

in a maqam no one
has ever heard or played
but sounding so very
familiar

so very familiar…

Mark Gavoor is Associate Professor of Operations Management in the School of Business and Nonprofit Management at North Park University in Chicago. He is an avid blogger and oud player. This poem appeared in the Armenian Weekly on Oct 30, 2025

Իգնա ՍԱՐԸԱՍԼԱՆ: ԲԱՌԵՐՆ ԱԼ ԿԸ ՅՈԳՆԻՆ

Բառերն ալ կը յոգնին
Դարերու բեռը շալկած
Բառերն ալ կը մաշին
Յոգնաբեկ թել թել կը թափին

Ժամանակի ապերախտ յորձանքին հետ
Կը կորսնցնեն իրենց իմաստն ու փայլը անհետ

Սերունդներու ժառանգն են բառերը
Բիւրաւորներու բերրի բերքն է բառերու բեռը

Բառերն ալ յաճախ կը յոգնին - կը մաշին
Կþառանձնանան - կը մոռցուին
Բառարաններու էջերուն կþապաստանին
Հոն կը հանգչին - կը ննջեն
Մինչեւ որ օր մը գրիչ մը զանոնք
Վերստին կեանքի կոչէ

Բառերն ալ կը յոգնին - կը մաշին
Միայն երկու բառ ժամանակին կը դիմադրեն
Միշտ նոր - միշտ ամրապինդ
Մին «յոյս»ն է - միւսը «սէր»ը




3.11.2025 «Մարմարա»

October 5-11 is Banned Books week in the US

 The Armenian Poetry Project supports the American Library Association's initiative as  We too can trust individuals to make their own decisions about what they read and believe.

Banned Books Week launched in 1982 in response to a sudden surge in the number of book challenges in libraries, schools, and bookstores. 

Take at least one action today to help defend books from censorship and to stand up for library staff, educators, writers, publishers, booksellers, and readers!

Rupen Khajag: The distance between two graves

In the cultural centre of Vayk,
where the walls once echoed numbers,
where papers whispered names now buried in silence,
a painting hangs.

A pomegranate
split clean down the middle,
its red seeds caught mid-fall
like teeth knocked from a child's mouth.
It does not bleed.
It does not close.
It stays open.

To one side,
Tatik-Papik
the stone elders of Artsakh,
faces weathered into the hills,
watching as the earth beneath them
was signed away in ink and fire.

To the other,
Tsitsernakaberd,
that hollow needle in the capital's sky,
forever pointing upward,
as if memory were a sin
we must carry straight-backed.


The girl who painted this was thirteen.
From Herher.
Where fruit trees once shaded homes,
and the dirt roads knew her name.
Where I, too, once sat
after the last war,
coffee trembling in chipped porcelain,
listening to mothers
rebuild the future with their voices.


Then came September
And the people arrived.

In this very hall,
we took them in.
They stood in doorways,
dripping history,
hands still smelling of ash and diesel.
We checked boxes.
Counted heads.
Whispered prayers we pretended were instructions.

Now I return.
Not with aid.
Not with forms.
But with questions I dare not ask aloud.

The girl is still here.
Older.
Quieter.
She has painted what none of us can say:
that we live between two monuments—
two graves carved into opposite ends of a single scream.

One for what was taken before we were born.
One for what was taken while we watched.

But the fruit still hangs.
Broken
But not rotten.

And perhaps that's all we have now:
A wound that refuses to close.
Seeds that refuse to die.
A painting on a wall
that tells the truth
when the rest of the world
has turned the other way.

Vayk, Armenia 

2025

Armen Davoudian: Conscription

All the families alike in their unhappiness,
the mother waking early to draw the curtains,
to set out the butter, soon the father sitting glumly
at the head of the table, soon the son come down
dressed in fatigues, his shaved face mirrored on the table,
soon the son dying, all the sons dying: only here
is he still there, it is still dark, the butter is still cold,
the mother’s hand paused on the blinds, which fall
slightly apart, a narrow strip of white on the dark floor,
the light’s arm on the carpet like a man
reaching to touch his lover’s beard.


This poem appeared in Washington Square Review, in its Summer 2023 Issue (49)

Gérard Chaliand (1934-2025)

 « Ma vie touche à sa fin/ Je suis serein/ Presque détaché/ Nul besoin d’être stoïque/ Je ne souffre pas/ Je décline. »

“My life is coming to an end/ I am calm/ Almost detached/ No need to be stoic/ I am not suffering/ I am declining.” translation by Lola Koundakjian

The Armenian Poetry Project mourns the death of Gérard Chaliand, a Belgian-born Armenian expert in geopolitics and a poet. 

Click here for an obituary in French and an homage by Tigran Yegavian.

ԼՕԼԱ ԳՈՒՆՏԱՔՃԵԱՆ: Կրկներգ՝ Արա Տինքճեանին

«Ուր որ ըլլաս

Եթէ լուսինը կը սիրես

Սորվի՛ր ու գործածէ՛ իր անունները՝

Մահիկը,

Կիսալուսինը

Լիալուսինը»

Լօլա Գունտաքճեան

Ես մեռնիմ
Դու՛ն մեռնիս
Ի՞նչ պիտի ըլլայ մեր սէրը
Ո՞վ պիտի յիշէ մեր հաճոյքը

Կ՚ըսեն թէ սէրը վերջ չի ճանչնար
Արդեօք իրա՞ւ է որ սէրը անմահ է

Կ՚ըսեն թէ կոտրած սիրտը կը դարմանուի
Արդեօք իրա՞ւ է որ տխուր անձը կը բուժուի

Ես մեռնիմ
Դու՛ն մեռնիս
Ո՞վ պիտի պաշտպանէ աշխարհը
Ո՞վ պիտի խնամէ մոլորակը

Կ՚ըսեն թէ երկինքը անսահման է
Արդեօք իրա՞ւ է որ անջրպետը մեծ է

Կ՚ըսեն թէ երկինքը փուլ կու գայ
Իրա՞ւ է որ ծիածանը կը քանդուի

Ես մեռնիմ
Դու՛ն մեռնիս
Ո՞վ պիտի վայելէ գարունը
Ո՞վ պիտի նստի գետին ափը

Կ՚ըսեն թէ ամեն մարդ ցաւ մ՚ունի
Արդեօ՞ք իրաւ է որ ամեն մարդ իր գիտցածը կը խօսի

Կ՚ըսեն մէկ ծաղիկով գարունը չի՛ վերադառնար
Արդեօք իրա՞ւ է որ թռչունները պարապի չե՛ն գար

Ես մեռնիմ
Դու՛ն մեռնիս
Ո՞վ պիտի կարդայ մեր գործերը
Ո՞վ պիտի պահպանէ մշակոյթը

Կ՚ըսեն թէ՝ հայերէն գիրքերը անտէր են
Արդեօք իրա՞ւ է որ հատորներն լքուած են…

Կ՚ըսեն թէ մշակոյթն ու լեզուն սիրող չկայ
Բայց կրթութիւնը՝ լեզուն սիրողին հողն ու լուսնկան է

Ես մեռնիմ
Դու՛ն մեռնիս

(փսփսալով)
Ես մեռնիմ
Դու՛ն մեռնիս

Նիւ Եորք

Լոյս տեսած է Հորիզոն Գրական-ին մէջ

ՆՈՐԱ ՊԱՐՈՒԹՃԵԱՆ: Կինը

առաւօտեան սուրճին մէջ
երէկուան իր խոհերէն
չխոնարհած բառ լեցուց
ու դգալով քանի մը լուռ
նախադասութիւն խառնեց
մոռցուած իր մարմինէն
յանգած լոյսեր թափուեցան
սրճեփին մէջ
եռացին
սկսող օրուան կրակին վրայ
պաղ շիթեր ձեւացնելով
մոռցուելիք պահը
հիւրընկալեց վեհօրէն
կը հաւատար
անսահման իր շքեղութեան
սուրճի ումպը առաջին
սրսկեց դեռ չաղտոտած
իր խօսքերու սաղմին վրայ
ու հիացաւ
մեռնելիք այդ մաքրութեամբ
սուրճին հոտը զինք լիացուց
ու երկարեց դարու մը չափ
հաճոյքն այդ տարերական

պահը իրենը եղաւ
ատկէ յետոյ
օրը դարձաւ ամեն օրուան կրկնութիւն

Լոյս տեսած է Հորիզոն Գրական-ին մէջ

Shahé Mankerian: Hangman

At that age, I did not understand
the point of sentencing a wordsmith
to death. A slow death—one failed

letter at a time—a moon for a head
because a ventriloquist doesn’t need
a W—a V has no place in Beirut.

D—Q—R—a pencil-thin noose
around the neck—a matchstick
torso—limp hands—another vowel—

wishbone feet spread over a snowy
field soiled by em dash—em dash—
em dash—Below the gallows,

a half-finished word, grinning—
like a dead man with missing teeth:
like mullah Mouhamed, hanged

upside down from electric wires
by his turban—for forgetting
the password at the checkpoint.

Hangman is a finalist for the Bicoastal Review Poetry Contest.

Shahé Mankerian is the principal of St. Gregory Hovsepian School in Pasadena, CA, and the director of mentorship at the International Armenian Literary Alliance (IALA). He previously served as co-director of the Los Angeles Writing Project and is a recipient of the Los Angeles Music Center’s BRAVO Award for innovation in arts education. Mankerian’s debut poetry collection, History of Forgetfulness, was published in 2021 by Fly on the Wall Press (UK). The collection was a semifinalist for the Khayrallah Prize and a finalist for the Bibby First Book Competition, the Crab Orchard Poetry Open Competition, the Julie Suk Award, the Quercus Review Press Poetry Book Award, and the White Pine Press Poetry Prize.

​​​

Lory Bedikian and Lee Herrick virtual reading July 27

 

Lee Herrick is the California Poet Laureate. He is the author of In Praise of Late Wonder: New and Selected Poems (Gunpowder Press, 2024) and three other books of poems, including Scar and Flower. His writing appears widely, in Here: Poems for the Planet, with an introduction by the Dalai Lama; Indivisible: Poems of Social Justice, with an introduction by Common; and Dear America: Letters of Hope, Habitat, Defiance, and Democracy, among others. Born in Daejeon, Korea and adopted to the United States at ten months, he lives and teaches in Fresno, California.
http://www.leeherrick.com

Lory Bedikian’s second book Jagadakeer: Apology to the Body won the 2023 Prairie Schooner/Raz-Shumaker Book Prize in Poetry, published by the University of Nebraska Press. Her first collection The Book of Lamenting won the Philip Levine Prize for Poetry. Her work received the Pablo Neruda Prize for Poetry and is included in the anthology Border Lines: Poems of Migration, KNOPF, 2020. Bedikian has received grants from the Money for Women/Barbara Deming Memorial Fund and was chosen to be part of the 2024 Poets & Writers Poetry publicity cohort. Bedikian teaches poetry workshops in Los Angeles and elsewhere.
lorybedikian.com


REGISTER HERE

The first 100 registrants to sign in to the Zoom room on the day of the event are guaranteed a virtual seat.

A recording will be shared with all registrants a day or two after the event.

AGBU book event, July 28 at 7PM

 

with Lola Koundakjian, Alan Semerdjian, Garen Torkian, and Aida Zilelian


Monday, July 28, 2025 at 7PM
AGBU Headquarters
55 East 59th Street 7th Floor
New York, NY 10022

IALA Reading in New York July 31, 2025

 

Join the International Armenian Literary Alliance's New York City Chapter for a literary evening of poetry and prose at Brooklyn's WORD bookstore. Readers will include Chris Atamian, Nicole Haroutunian, Olivia Katrandjian, Alan Semerdjian, Lola Koundakjian, Garen Torikian, Shushanik Karapetyan, and chapter leader Aida Zilelian.

The event will take place on July 31, 2025, at 7:00 PM Eastern Time, at 126 Franklin Street, Brooklyn, NY.

Open to all, the event is free of charge but a donation of $25 or more is suggested. Register by clicking on ‘Donate & Tickets.’

Register Here

Gérard Chaliand: Excerpt from Feu Nomade (À la mémoire de mon père)

10.

“L’estuaire de l’Elbe coule large comme les fleuves d’outre-mer

Et je regarde passer les grands navires quittant le port d’Hambourg

la brume au loin lance son cri de sirène perdue

Et tous mes souvenirs s’embuent dans la glace des eaux. 

Les longues plaines du Nord s’en vont mourir dans les bouleaux

Et la pluie fine sur la Baltique d’ambre et de bruine

terre gorgée d’eaux et de canaux

et la paix de tes maisons aux carreaux rouges.

Cafés de Vienne, rues buissonnières de Prague

on s’y penche sur le tain des miroirs

ma vie se souvient de ce qu’elle n’a pas connu.”

Gérard Chaliand. Excerpt From Feu nomade et autres poèmes

GERARD CHALIAND: MIST


I am watching great ships
gliding from the port of Hamburg 

through the Elbe's wide estuary 

that opens into undersea rivers.
A lost siren's voice is calling 

in the distant fog as 

all my memories gather 

in mist over the ice water.


In the north, vast plains stretch 

and die in the birch trees 

while a fine amber rain 

dimples the Baltic sea swollen 

with waters from the gorged earth 

and from canals running along 

peaceful red-tiled houses.


Cafés of Vienna, meandering 

streets of Prague -- I lean my life 

against silvered mirrors and 

remember what I have never lived.


Translated by Diana Der-Hovanessian for Poetry Magazine, published September, 1999.

Gérard Chaliand: Je me souvien du Nil

Je me souviens du Nil, chargé d’histoire,
on y menait les défunts sur la rive gauche,
Je t’ai transporté en felouque sur ce versant funèbre,
il y a tantôt un siècle,
le croirais-tu, mon père, dans une douleur longtemps muette.
Jamais, durant dix années, nous n’avons parlé de toi
avec ma mère,
Je n’aurais pu, quelque chose s’était brisé en moi.
Il m’a fallu atteindre l’âge de ta mort pour cesser de rêver de toi.
Pourtant je me souviens de tes leçons :
« On ne renonce jamais.
On lutte jusqu’aux dernières foulées.
Jamais on n’est vaincu au cœur de soi-même. »
Depuis j’ai vécu par des chemins peu courus, semés de charniers, d’amis perdus,
de rencontres inoubliables.
À des années-lumière de ta mort, je rêve de toi à nouveau,
par une de ces nuits moites de mousson.
Je t’entends dire « j’ai rêvé de Tamitza ! »
La petite cousine dont tu étais amoureux.
Tamitza avait treize ans quand elle a été assassinée,
en 1915, avec tous les autres.
Père, que j’ai tant aimé et qui m’a tant donné,
tu es le fil me rattachant à ce passé,
murmuré par les vieilles de mon enfance.
Cette geste qui me fonde,
celle de ton frère aîné, mort dans une cité montagnarde,
après un long siège, les armes à la main,
en paix.

On ne se rend pas.






Gérard Chaliand, Feu nomade et autres poèmes, © Poésie/Gallimard, 2016

Georgi Bargamian: North Burial Ground, Providence, RI

Driving through the gates
Of this sleeping place,
We pass potter’s field
and turn up the hill
Dotted with flat, tipped stones
Toward the Armenian section.
When Yankee names turn Greek
We know we’re close to the place
Where an underground suite holds
Bone and dust in separate boxes
Capped by granite dotted with moss and lichen
That we scrape off with our shoes.
We run away down a hill and move among graves,
Alert for ancient letters that form names
Chiseled as they were in the old country.
We shout when another ancestor is found.
We read names out loud.
We take photos of headstones.
We are buoyant and alive,
Still visitors in this place
Where faint murmur and hum
Draw us closer together
Like children preparing to hold hands.

North Burial Ground, Providence, RI was published in The Armenian Weekly on 7/13/2023

Georgi Bargamian: Measuring depth with the drop of a stone at Dudan Gorge

We gather around the gash in the earth
Called Dudan/Duda/Yudan Dere
To commune with the dead
Through time and space
By measuring depth with the drop of a stone.
We release one into the gorge/gouge and
Hear it ping downward,
Like a lost tooth
Searching for home.
We drop more stones again and again
Into this quiet hellhole
Where millions of bones from thousands of bodies
Receive the rocks and confound the living
Who search for logic in an elegant equation.

Measuring depth with the drop of a stone at Dudan Gorge appeared in The Armenian Weekly on 9/3/2024

Georgi Bargamian: Last night I dreamt I was a child

Half-awake in my mother’s arms
In a car where it was cool and it was dark.
My mother opened her coat and covered me
As my father drove home carefully.
And I felt safe, and I felt loved.

This morning, I read about a baby in Khan Younis.
Her name is Siwar and she is starving.
Siwar’s mother needs food for her child
In a place where descendants of exile and holocaust
Withhold sustenance and mercy as strategic maneuver.
A photo of Siwar shows large eyes in a wasting body,
Published to prick response and stir still-unmoved.
Siwar is loved, but she is not safe.

Last week, I watched a film about a boy from Artsakh.
His name is Vrej, child of mountain and stream.
Vrej roamed mined fields under fragile skies—
Before and after Artsakh’s 2020 war—
Playing soldier, dreaming of future,
Wishing for safety.
Vrej is loved, but Vrej is exiled,
Torn from inheritance waiting to be recovered,
His name a reminder of his truth.

Tonight, I write about
Amorality’s power and love’s survival
And wonder whether dreams visit babies
And memories soothe children.
Do they feel the distance?
Can they touch the sacrifice?
Will they punish the shameless?
Can they forgive the shamed?



Georgi Bargamian has been writing for many years, rooted first in journalism and then law. She has been exploring written expression through poetry for the past several years on issues of identity, heritage, loss, longing and more. She lives in Ann Arbor, Michigan.

Last night, I dreamt I was a child was published in The Armenian Weekly on 5/22/2025