ԻԳՆԱ ՍԱՐԸԱՍԼԱՆ: ՈՐԲ ՕՐԵՐ ԲՈՐԲ ՏՈՂԵՐ

Ռ. Հատտէճեանի կարօտով

Քանի կաղանդ ապրեցանք

Քանի կաղանդ - դառն ու ոգեւոր

«Առաստաղ»ին տակ

Կամ «Առաստաղին Միւս Կողմը»

Մոմերու նման պլպլացող յոյսերով

Լուսազարդեցինք պճնուած տօնածառը

Եղեւինին ճիւղերուն կախեցինք

Մեր անաւարտ զրոյցները

Քու լուսայորդ տաղանդդ - ձիրքերդ ու «Վաստակ»դ

Քու յաւերժական լաւատեսութիւնդ

Հազարումէկ խոչընդոտը յաղթահարող կորովդ

«Օրագրիդ Տասնըհինգ Էջեր»ուն քով ամանորեայ «Հաշուեփակ»դ

Բազմագոյն «Յուշատետր»երդ

Միշտ անթերին պահանջող բծախնդրութիւնդ

Եւ քու յուզիչ բացակայութիւնդ

Վերջապէս

Անդրադարձանք թէ ամանորը «Բառասխալ» մըն էր

«Մարդոց Մեծութեան եւ Խեղճութեան Մասին»

Տասնեակներով կաղանդի քերթուածներուս մէջ

Այս առաջինն է որ

Դուն պիտի չկարենաս կարդալ

Որբ օրերու այս բորբ տողերը

Մինչ ես անճար

Ի զուր պիտի սպասեմ քու տպաւորութեանդ

Անվերադարձ օրերը որքան առանձին են հիմա

Եւ Թարապիոյ ծովափը որքան ամայի

ԻԳՆԱ ՍԱՐԸԱՍԼԱՆ

Դեկտեմբեր 2025

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ: ԱԹԷՆՔ

Լիբանանի աւելի քան տասնամեայ
մղձաւանջէն ետք՝ փրկութիւն էիր:
Մոռցած էի ինչպէս ըմբոշխնել
գիշերները լուսաւոր,
քանի անդին, տարիներ,
ամբողջ Պէյրութը խաւարի մէջ կը տուայտէր,
լուսաւորումը՝
արձակուող-ինկող
հազար ռումբերու
հրդեհներն էին,
իսկ երաժտութիւնը՝
աղէտաբեր սուլոցն էր հրազէններու
եւ տարափը փամփուշտներու:
Մահը միմիայն հանգիստ կը պարէր
ալիքներուն հետ Միջերկրականի:
Խճողումը Աթէնքի զիս չէր խանգարեր,
աւելի վատ, անցարգելներու շղթաներուն մէջ,
վտանգաւոր ու խեղդող անցումներու վարժուած էի,
երբ քաղաքիս մէկ շրջանէն
միւսը պէտք էր հասնէի:
Նոյնիսկ տաք ու ապականած մթնոլորտը
Սոկրատէսի, Պղատոնի Աթէնքին մէջ,
այդ օրերուն ազդակ մըն էր ընդունելի:
Տեղ մը, վերը, միջնադարեան վանքի մը շուրջ,
թեթեւ շունչ կար, կանաչութիւն:
Սինտաղման չէ որ զիս տպաւորեց,
ոչ ալ Աքրոփոլիսի աւերակներուն դիմաց
կ’ուզէի խոկալ
անցեալ փառքերու կորուստին մասին,
նախկին սերունդներու բանաստեղծները
սպառիչ կերպով,
գրած էին այդ մասին:
Անցած էր արդէն այն պատմական ժամանակը,
երբ Տելֆիի տաճարէն
թունաւոր կազերու արտածումին
ազդեցութեամ տակ՝
գուշակութիւններ կը կատարուէին.
պարզապէս ոչինչ հարկ կար հարցնել
ապրած քաղաքիս գալիքին մասին,
Փիւնիկէի մոխիրներէն վերականգնելու
հրաշքը շատոնց վերածուած էր
անհեթեթ եւ անիմաստ առասպելի:
Ծանօթներու խումբի մը հետ
գացինք Մարաթոն.
ճիշտ է, վազելով չէինք նուաճած այդ երկար ճամբան,
իսկ մեր կառքը իր ուղեծիրը իրագործած էր
պատմական դէպքին՝
ճիշտ հակառակ ուղղութեամբ,
սակայն ծովը կազդուրող էր:
Ձիթենիներու պարտէզին կողքին՝
հրաշք էր կարծես
հանգիստ նստիլ, զրուցել եւ հաց կիսել՝
առանց ռումբերու անդոհանքին:
Մտերիմներս կը մնան այնտեղ,
հեռախօսով, երկու Յարութիւն
իրարու հետ կը զրուցենք երբեմն,
կարծես դեռ երէկ Պէյրութ ըլլայինք,
իրենց բարձրայարկ տան
ընդարձակ բակը նստած,
իսկ Մարօն, մտքիս մէջ, հանդարտ կը ժպտի:
Աթէնք, կը մնաս,
վայրը ուր տակաւ
կեանքը բնական,
բանականութեան աշխարհը մոռցուած,
լուռ վերադարձաւ:




«ՔԱՂԱՔՆԵՐ» ՇԱՐՔԷՆ: Լոյս տեսած է Բագին 2025 թիւ 2-ին մէջ

ԼՕԼԱ ԳՈՒՆՏԱՔՃԵԱՆ: Փոքրիկ տղան

Հարեւանի մը փոքրիկ տղան բարձրաձայն հարցուց

«Աշխարհի մէջ տեղ մը կայ ուր հիմա ամառ է՞»։

Հարցումը տեղին էր. այս աշնան առաւօտ, 

փողոցին վրայ, հովոտ ու ցուրտ էր ։

Բայս ինչպէ՞ս պատասխանել այդ հարցումին

առանց աշխարհագրութեան դաս մը տալու։

Տղան գիտէ՞ր որ կան հիւսիսային և հարաւային կիսագունտեր.

սորված է՞ր ցամաքամասերուն անունները,

գիտէ՞ր բեւեռներուն տեղերը,

երկիրներուն ու իրենց մայրաքաղաքներուն անուննե՞րը։

Երբեմն պարզ հարցում մը

պարզ պատասխանի մը պէտք ունի,

երբեմն ալ դասընթացքի մը։

Նիւ Եորք

Լոյս տեսած է Հորիզոն Գրական-ին մէջ

Georgi Bargamian: Escapology

I am a mutant who inherited a predisposition for casual lying.

 
My father was an escape artist who could vanish into Oriental carpets.

 
My mother was a suggestion who drifted into escape hatches.

 
The drawers in my house overflow with uncollectable IOUs.

 
Money ferments in my pockets and pools into tar pits around my ankles.

 
My parents were raised by mothers whose corneas were pierced by Ottoman needles.

 
Every day the ghost of Gomidas drags 1,200 folk songs through haunted Armenian highlands.

 
A family recipe taught my mother to cook with the same wooden spoon she used to spank me.

 
My brother invaded the body of a mafioso to eat his omertà.

 
I planted two placentas under a dying tree and watched cabbages bloom.

 
My family’s stolen gold fills the cavities of executioners.

 
I belong to a tribe of escape artists who swallowed the evil eye.

 
My parents’ gravesite is a crime scene of treasure hunts and body snatching.

 
Sometimes I exhume my parents to polish their bones.

 
My grandmother came to America with two gold coins and a thousand premeditated ghosts.

 
I perform forensic autopsies on innocent family photos.

 
My father burned down buildings to feed an oxygen addiction.

 
My mother could swallow insults whole like a crocodile.

 
I bite into memories and chew on pixels when I’m hungry.

 
You don’t need to take escapology classes to learn how to vanish.

Georgi Bargamian was a 2025 International Armenian Literary Alliance mentorship program mentee. Her poetry has been published in The Armenian Weekly, The Songs of Summer poetry anthology (Waters Edge Press, 2025), and elsewhere. She lives in Ann Arbor, MI.

This poem appeared in The Cincinnati Review

Mark Gavoor: it's complicated

it's complicated
you said and sighed.

you're telling me
i thought and sighed

it's life though
the complexities
the divine comedy
of navigating
the hormonal seas
and synaptic byways
foraging for tender moments
enchanted by the
attractive promise
of swelling hope
and yet, in the end,
mystified by...

well, most of it.

We are grateful to Mark for sending us three new pieces. This one, once again, from his blog. 

Mark Gavoor: your mujadara

it's called 'everyman's dish'
a simple steaming pot of three
or maybe ten ingredients
lentils sorted to remove the wee stones
the cracked wheat of the bulgars
onions chopped and caramelized
some kind of stocky brothy
almond milk bullionaire chicken
or beef or just plain old water
spices and garnishes steeped
with love and tradition of the
very region you are named for


i have never tasted yours...
they say is the best ever, here
or there, in this hemisphere
or that, heck, maybe the planet

but i have been nourished, often,
by the mujadara of your soul
by the mujadara of your heart
the mujadara of your very being
with every little look you give
every little thing you say...

every beautiful note you sing
laden, dripping, with joy or pathos
even better when it is
both at the same time

This poem was sent by the author. It was first published on his blog. 

Mark Gavoor: Maqam choonim Մախամ Չունիմ

if…
i could only imagine it
i can’t even

an ideal, a concept,
a perfection i want
to improvise for you
better than any poem
better than any letter
better than any
mere word or melody

a taksim, a chant,
an older than old-school lament,
the good kind, that brings us to
a peace you so need and deserve

it’s there, etched in our souls
coded in our dna
i am not good enough
or worthy enough, not able,
to extract it and even less able
to play it…

it is there, i feel it
it is sweet
    but not too sweet
it is sad
    but not too sad
it is joyful
    but not very happy

in a maqam no one
has ever heard or played
but sounding so very
familiar

so very familiar…

Mark Gavoor is Associate Professor of Operations Management in the School of Business and Nonprofit Management at North Park University in Chicago. He is an avid blogger and oud player. This poem appeared in the Armenian Weekly on Oct 30, 2025

Իգնա ՍԱՐԸԱՍԼԱՆ: ԲԱՌԵՐՆ ԱԼ ԿԸ ՅՈԳՆԻՆ

Բառերն ալ կը յոգնին
Դարերու բեռը շալկած
Բառերն ալ կը մաշին
Յոգնաբեկ թել թել կը թափին

Ժամանակի ապերախտ յորձանքին հետ
Կը կորսնցնեն իրենց իմաստն ու փայլը անհետ

Սերունդներու ժառանգն են բառերը
Բիւրաւորներու բերրի բերքն է բառերու բեռը

Բառերն ալ յաճախ կը յոգնին - կը մաշին
Կþառանձնանան - կը մոռցուին
Բառարաններու էջերուն կþապաստանին
Հոն կը հանգչին - կը ննջեն
Մինչեւ որ օր մը գրիչ մը զանոնք
Վերստին կեանքի կոչէ

Բառերն ալ կը յոգնին - կը մաշին
Միայն երկու բառ ժամանակին կը դիմադրեն
Միշտ նոր - միշտ ամրապինդ
Մին «յոյս»ն է - միւսը «սէր»ը




3.11.2025 «Մարմարա»

October 5-11 is Banned Books week in the US

 The Armenian Poetry Project supports the American Library Association's initiative as  We too can trust individuals to make their own decisions about what they read and believe.

Banned Books Week launched in 1982 in response to a sudden surge in the number of book challenges in libraries, schools, and bookstores. 

Take at least one action today to help defend books from censorship and to stand up for library staff, educators, writers, publishers, booksellers, and readers!

Rupen Khajag: The distance between two graves

In the cultural centre of Vayk,
where the walls once echoed numbers,
where papers whispered names now buried in silence,
a painting hangs.

A pomegranate
split clean down the middle,
its red seeds caught mid-fall
like teeth knocked from a child's mouth.
It does not bleed.
It does not close.
It stays open.

To one side,
Tatik-Papik
the stone elders of Artsakh,
faces weathered into the hills,
watching as the earth beneath them
was signed away in ink and fire.

To the other,
Tsitsernakaberd,
that hollow needle in the capital's sky,
forever pointing upward,
as if memory were a sin
we must carry straight-backed.


The girl who painted this was thirteen.
From Herher.
Where fruit trees once shaded homes,
and the dirt roads knew her name.
Where I, too, once sat
after the last war,
coffee trembling in chipped porcelain,
listening to mothers
rebuild the future with their voices.


Then came September
And the people arrived.

In this very hall,
we took them in.
They stood in doorways,
dripping history,
hands still smelling of ash and diesel.
We checked boxes.
Counted heads.
Whispered prayers we pretended were instructions.

Now I return.
Not with aid.
Not with forms.
But with questions I dare not ask aloud.

The girl is still here.
Older.
Quieter.
She has painted what none of us can say:
that we live between two monuments—
two graves carved into opposite ends of a single scream.

One for what was taken before we were born.
One for what was taken while we watched.

But the fruit still hangs.
Broken
But not rotten.

And perhaps that's all we have now:
A wound that refuses to close.
Seeds that refuse to die.
A painting on a wall
that tells the truth
when the rest of the world
has turned the other way.

Vayk, Armenia 

2025

Armen Davoudian: Conscription

All the families alike in their unhappiness,
the mother waking early to draw the curtains,
to set out the butter, soon the father sitting glumly
at the head of the table, soon the son come down
dressed in fatigues, his shaved face mirrored on the table,
soon the son dying, all the sons dying: only here
is he still there, it is still dark, the butter is still cold,
the mother’s hand paused on the blinds, which fall
slightly apart, a narrow strip of white on the dark floor,
the light’s arm on the carpet like a man
reaching to touch his lover’s beard.


This poem appeared in Washington Square Review, in its Summer 2023 Issue (49)

Gérard Chaliand (1934-2025)

 « Ma vie touche à sa fin/ Je suis serein/ Presque détaché/ Nul besoin d’être stoïque/ Je ne souffre pas/ Je décline. »

“My life is coming to an end/ I am calm/ Almost detached/ No need to be stoic/ I am not suffering/ I am declining.” translation by Lola Koundakjian

The Armenian Poetry Project mourns the death of Gérard Chaliand, a Belgian-born Armenian expert in geopolitics and a poet. 

Click here for an obituary in French and an homage by Tigran Yegavian.

ԼՕԼԱ ԳՈՒՆՏԱՔՃԵԱՆ: Կրկներգ՝ Արա Տինքճեանին

«Ուր որ ըլլաս

Եթէ լուսինը կը սիրես

Սորվի՛ր ու գործածէ՛ իր անունները՝

Մահիկը,

Կիսալուսինը

Լիալուսինը»

Լօլա Գունտաքճեան

Ես մեռնիմ
Դու՛ն մեռնիս
Ի՞նչ պիտի ըլլայ մեր սէրը
Ո՞վ պիտի յիշէ մեր հաճոյքը

Կ՚ըսեն թէ սէրը վերջ չի ճանչնար
Արդեօք իրա՞ւ է որ սէրը անմահ է

Կ՚ըսեն թէ կոտրած սիրտը կը դարմանուի
Արդեօք իրա՞ւ է որ տխուր անձը կը բուժուի

Ես մեռնիմ
Դու՛ն մեռնիս
Ո՞վ պիտի պաշտպանէ աշխարհը
Ո՞վ պիտի խնամէ մոլորակը

Կ՚ըսեն թէ երկինքը անսահման է
Արդեօք իրա՞ւ է որ անջրպետը մեծ է

Կ՚ըսեն թէ երկինքը փուլ կու գայ
Իրա՞ւ է որ ծիածանը կը քանդուի

Ես մեռնիմ
Դու՛ն մեռնիս
Ո՞վ պիտի վայելէ գարունը
Ո՞վ պիտի նստի գետին ափը

Կ՚ըսեն թէ ամեն մարդ ցաւ մ՚ունի
Արդեօ՞ք իրաւ է որ ամեն մարդ իր գիտցածը կը խօսի

Կ՚ըսեն մէկ ծաղիկով գարունը չի՛ վերադառնար
Արդեօք իրա՞ւ է որ թռչունները պարապի չե՛ն գար

Ես մեռնիմ
Դու՛ն մեռնիս
Ո՞վ պիտի կարդայ մեր գործերը
Ո՞վ պիտի պահպանէ մշակոյթը

Կ՚ըսեն թէ՝ հայերէն գիրքերը անտէր են
Արդեօք իրա՞ւ է որ հատորներն լքուած են…

Կ՚ըսեն թէ մշակոյթն ու լեզուն սիրող չկայ
Բայց կրթութիւնը՝ լեզուն սիրողին հողն ու լուսնկան է

Ես մեռնիմ
Դու՛ն մեռնիս

(փսփսալով)
Ես մեռնիմ
Դու՛ն մեռնիս

Նիւ Եորք

Լոյս տեսած է Հորիզոն Գրական-ին մէջ

ՆՈՐԱ ՊԱՐՈՒԹՃԵԱՆ: Կինը

առաւօտեան սուրճին մէջ
երէկուան իր խոհերէն
չխոնարհած բառ լեցուց
ու դգալով քանի մը լուռ
նախադասութիւն խառնեց
մոռցուած իր մարմինէն
յանգած լոյսեր թափուեցան
սրճեփին մէջ
եռացին
սկսող օրուան կրակին վրայ
պաղ շիթեր ձեւացնելով
մոռցուելիք պահը
հիւրընկալեց վեհօրէն
կը հաւատար
անսահման իր շքեղութեան
սուրճի ումպը առաջին
սրսկեց դեռ չաղտոտած
իր խօսքերու սաղմին վրայ
ու հիացաւ
մեռնելիք այդ մաքրութեամբ
սուրճին հոտը զինք լիացուց
ու երկարեց դարու մը չափ
հաճոյքն այդ տարերական

պահը իրենը եղաւ
ատկէ յետոյ
օրը դարձաւ ամեն օրուան կրկնութիւն

Լոյս տեսած է Հորիզոն Գրական-ին մէջ

Shahé Mankerian: Hangman

At that age, I did not understand
the point of sentencing a wordsmith
to death. A slow death—one failed

letter at a time—a moon for a head
because a ventriloquist doesn’t need
a W—a V has no place in Beirut.

D—Q—R—a pencil-thin noose
around the neck—a matchstick
torso—limp hands—another vowel—

wishbone feet spread over a snowy
field soiled by em dash—em dash—
em dash—Below the gallows,

a half-finished word, grinning—
like a dead man with missing teeth:
like mullah Mouhamed, hanged

upside down from electric wires
by his turban—for forgetting
the password at the checkpoint.

Hangman is a finalist for the Bicoastal Review Poetry Contest.

Shahé Mankerian is the principal of St. Gregory Hovsepian School in Pasadena, CA, and the director of mentorship at the International Armenian Literary Alliance (IALA). He previously served as co-director of the Los Angeles Writing Project and is a recipient of the Los Angeles Music Center’s BRAVO Award for innovation in arts education. Mankerian’s debut poetry collection, History of Forgetfulness, was published in 2021 by Fly on the Wall Press (UK). The collection was a semifinalist for the Khayrallah Prize and a finalist for the Bibby First Book Competition, the Crab Orchard Poetry Open Competition, the Julie Suk Award, the Quercus Review Press Poetry Book Award, and the White Pine Press Poetry Prize.

​​​

Lory Bedikian and Lee Herrick virtual reading July 27

 

Lee Herrick is the California Poet Laureate. He is the author of In Praise of Late Wonder: New and Selected Poems (Gunpowder Press, 2024) and three other books of poems, including Scar and Flower. His writing appears widely, in Here: Poems for the Planet, with an introduction by the Dalai Lama; Indivisible: Poems of Social Justice, with an introduction by Common; and Dear America: Letters of Hope, Habitat, Defiance, and Democracy, among others. Born in Daejeon, Korea and adopted to the United States at ten months, he lives and teaches in Fresno, California.
http://www.leeherrick.com

Lory Bedikian’s second book Jagadakeer: Apology to the Body won the 2023 Prairie Schooner/Raz-Shumaker Book Prize in Poetry, published by the University of Nebraska Press. Her first collection The Book of Lamenting won the Philip Levine Prize for Poetry. Her work received the Pablo Neruda Prize for Poetry and is included in the anthology Border Lines: Poems of Migration, KNOPF, 2020. Bedikian has received grants from the Money for Women/Barbara Deming Memorial Fund and was chosen to be part of the 2024 Poets & Writers Poetry publicity cohort. Bedikian teaches poetry workshops in Los Angeles and elsewhere.
lorybedikian.com


REGISTER HERE

The first 100 registrants to sign in to the Zoom room on the day of the event are guaranteed a virtual seat.

A recording will be shared with all registrants a day or two after the event.

AGBU book event, July 28 at 7PM

 

with Lola Koundakjian, Alan Semerdjian, Garen Torkian, and Aida Zilelian


Monday, July 28, 2025 at 7PM
AGBU Headquarters
55 East 59th Street 7th Floor
New York, NY 10022

IALA Reading in New York July 31, 2025

 

Join the International Armenian Literary Alliance's New York City Chapter for a literary evening of poetry and prose at Brooklyn's WORD bookstore. Readers will include Chris Atamian, Nicole Haroutunian, Olivia Katrandjian, Alan Semerdjian, Lola Koundakjian, Garen Torikian, Shushanik Karapetyan, and chapter leader Aida Zilelian.

The event will take place on July 31, 2025, at 7:00 PM Eastern Time, at 126 Franklin Street, Brooklyn, NY.

Open to all, the event is free of charge but a donation of $25 or more is suggested. Register by clicking on ‘Donate & Tickets.’

Register Here

Gérard Chaliand: Excerpt from Feu Nomade (À la mémoire de mon père)

10.

“L’estuaire de l’Elbe coule large comme les fleuves d’outre-mer

Et je regarde passer les grands navires quittant le port d’Hambourg

la brume au loin lance son cri de sirène perdue

Et tous mes souvenirs s’embuent dans la glace des eaux. 

Les longues plaines du Nord s’en vont mourir dans les bouleaux

Et la pluie fine sur la Baltique d’ambre et de bruine

terre gorgée d’eaux et de canaux

et la paix de tes maisons aux carreaux rouges.

Cafés de Vienne, rues buissonnières de Prague

on s’y penche sur le tain des miroirs

ma vie se souvient de ce qu’elle n’a pas connu.”

Gérard Chaliand. Excerpt From Feu nomade et autres poèmes

GERARD CHALIAND: MIST


I am watching great ships
gliding from the port of Hamburg 

through the Elbe's wide estuary 

that opens into undersea rivers.
A lost siren's voice is calling 

in the distant fog as 

all my memories gather 

in mist over the ice water.


In the north, vast plains stretch 

and die in the birch trees 

while a fine amber rain 

dimples the Baltic sea swollen 

with waters from the gorged earth 

and from canals running along 

peaceful red-tiled houses.


Cafés of Vienna, meandering 

streets of Prague -- I lean my life 

against silvered mirrors and 

remember what I have never lived.


Translated by Diana Der-Hovanessian for Poetry Magazine, published September, 1999.

Gérard Chaliand: Je me souvien du Nil

Je me souviens du Nil, chargé d’histoire,
on y menait les défunts sur la rive gauche,
Je t’ai transporté en felouque sur ce versant funèbre,
il y a tantôt un siècle,
le croirais-tu, mon père, dans une douleur longtemps muette.
Jamais, durant dix années, nous n’avons parlé de toi
avec ma mère,
Je n’aurais pu, quelque chose s’était brisé en moi.
Il m’a fallu atteindre l’âge de ta mort pour cesser de rêver de toi.
Pourtant je me souviens de tes leçons :
« On ne renonce jamais.
On lutte jusqu’aux dernières foulées.
Jamais on n’est vaincu au cœur de soi-même. »
Depuis j’ai vécu par des chemins peu courus, semés de charniers, d’amis perdus,
de rencontres inoubliables.
À des années-lumière de ta mort, je rêve de toi à nouveau,
par une de ces nuits moites de mousson.
Je t’entends dire « j’ai rêvé de Tamitza ! »
La petite cousine dont tu étais amoureux.
Tamitza avait treize ans quand elle a été assassinée,
en 1915, avec tous les autres.
Père, que j’ai tant aimé et qui m’a tant donné,
tu es le fil me rattachant à ce passé,
murmuré par les vieilles de mon enfance.
Cette geste qui me fonde,
celle de ton frère aîné, mort dans une cité montagnarde,
après un long siège, les armes à la main,
en paix.

On ne se rend pas.






Gérard Chaliand, Feu nomade et autres poèmes, © Poésie/Gallimard, 2016